"Dunyodagi qadimiy va boy tillardan biri boʻlgan oʻzbek tili xalqimiz uchun milliy oʻzligimiz va mustaqil davlatchiligimiz timsoli, bebaho maʼnaviy boylik, buyuk qadriyatdir." O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev
16:48:21 (GMT +5) 30.01.2020 Du

Maslahatchi minbari

SHARAF VA IFTIXOR MANZILLARI

SHARAF VA IFTIXOR MANZILLARI

24.02.2021

Ko‘p ming yillik tarixiy tajribalar ko‘rsatadiki, o‘z milliy-maʼnaviy qadriyatlariga tayangan, ularni avaylab-asragan va hayotiy faoliyatida keng qo‘llagan jamiyat rivojlanish yo‘lida og‘ishmay davom etadi, taraqqiyotning barcha pog‘onalarini mardonavor bosib o‘ta oladi. Bu jihatdan, O‘zbekiston xalqi ham o‘zining boy va barqaror amaliy yutuqlariga ega. Xususan, so‘nggi yillarda milliy anʼanalar, maʼnaviy meros, ayniqsa, davlat tilini keng targ‘ib etish va amalda qo‘llash borasida shu qadar keng qamrovli islohotlar olib borilmoqdaki, bu jarayonlarda davlatimiz rahbari eng faol tashabbuskor sifatida barchaga namuna bo‘layotganini alohida eʼtirof etish o‘rinlidir.Yanada quvonchli jihatlardan biri shuki, Yurtboshimiz dunyoning eng yirik xalqaro tashkilotlari yig‘inlarida jahon minbaridan turib, …

Yozuv – umummilliy masala

Yozuv – umummilliy masala

23.02.2021

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 10-fevral kuni qabul qilingan “Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga bosqichma-bosqich to‘liq o‘tishni ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori so‘nggi yillarda o‘zbek tilini rivojlantirish, davlat tining mavqeyini ko‘tarish bo‘yicha qilinayotgan ishlarning uzviy davomi bo‘ldi, desak ayni haqiqat bo‘ladi. Chunki oxirgi paytlarda ko‘pchilkni qiynab kelayotgan va bahslarga sabab bo‘layotgan ikkiyozuvlilik masalasiga oydinlik kiritildi. Endi hammamiz aniq bilamizki, qachon yozuvimiz bitta bo‘ladi va yagona alifboda yoza boshlaymiz. Lotin yozuviga to‘liq o‘tish uchun qo‘yilgan muddat uzoqday tuyulishi mumkin. Ammo mana shu fursat bugun lotin alifbosida yozishga qiynaladigan shaxslar uchun berilgan katta imkoniyat bo‘lib, bundan unumli foydalanib qolish …

Davlat tili siyosatini takomillashtirishning yangi bosqichi

Davlat tili siyosatini takomillashtirishning yangi bosqichi

22.02.2021

Davlat tili deganda biz maʼlum davlat hududida yashovchi fuqarolarning davlat tomonidan belgilab berilgan yagona rasmiy muloqot tilini tushunamiz va davlat hududida yashovchi asosiy xalqdan boshqa millat vakillarining tilini kamsitilmasligi kerak. Qonunchilikda ham bu belgilab qoʻyilgan. Keyingi yillarda mamlakatimizda davlat tilini rivojlantirish deganda ijtimoiy tarmoqlarda boshqa tillarning kamsitilishi boʻlayotganligi haqida turli yolgʻon maʼlumotlar tarqalib bormoqda. Bu bejizga emas, chunki, davlat tiliga eʼtibor qaratilgani sari, ayrim qoʻshtirnoq ichidagi “doʻstlarimiz”, til siyosatini boshqa tomonga burishga, xalq orasida turli tushunmovchiliklarni keltirib chiqarishga harakat qiladi. Bu befoyda, davlatning qonuni bor, “Davlat tili haqida”gi qonunda, Konstitutsiyamizda davlat tili oʻzbek tilidir degan …

Sadoqatda tengsiz Мir Alisher

Sadoqatda tengsiz Мir Alisher

07.02.2021

Аlisher Navoiy (Nizomiddin Mir Alisher) 1441-yilda Hirotda tug‘ilib, shu yerda umrining asosiy qismini o‘tkazgan. Navoiyning otasi, asli Shahrisabzlik bo‘lgan G‘iyosiddin Bahodir Temuriylar xonadoniga yaqin kishilaridan bo‘lgan va Temuriylar saltanati tarkibida bo‘lgan Хurosonning markaziy shahri bo‘lmish Hirot shahriga ko‘chib o‘tgan. Nizomiddinda she`riyatga zavq erta uyg‘ongan. Navoiy bolalikdayoq Farididdin Attorning “Маntiqut-tayr” аsarini yod olgan, mavlono Lutfiy o‘zimning 10-12 ming baytimni birgina baytiga almashtirardim deb yosh shoirning iste`dodiga yuqori baho bergan.Husayn Boyqaro Хuroson taxtiga o‘tirganida, Navoiy hayotida yangi bosqich boshlangan, 28 yoshida muhrdorlik, 31 yoshida vazirlik mansabiga va 46 yoshida Astrobod hokimligiga tayinlangan. Shoir, davlat arbobi bo‘lgan Navoiy …

NAVOIYGA MUNOSABAT

NAVOIYGA MUNOSABAT

24.01.2021

Menga qilsa ming jafo bir qatla faryod aylamam,Elga qilsa, bir jafo ming qatla faryod aylaram.Alisher NavoiyHar bir xalqning o‘z tili, dini, eʼtiqodi va qadriyatlari shuningdek, millat maʼnaviyatiga ulkan hissa qo‘shgan siymolari bo‘ladi. Masalan, hindlar uchun Mahatma Gandi, xitoyliklar uchun esa Konfutsiy qadrlidir. O‘zbek xalqi olimu fuzalo, sarkardayu mutafakkirlarga boy, biroq Hazrat Nizomiddin mir Alisher bu millatning vijdoni hisoblanishini unutmaslik kerak.Madaniyatli inson boshqa birovning qadriyatlarini oyoqosti qilmaydi, aksincha,  ularga hurmat ko‘rsatadi.Turkiylar uchun o‘zidan kechib, buyuk ishlarni amalga oshirgan, jumladan, o‘zbek tili va adabiyotini o‘z davrida ko‘klarga ko‘targan, turkiy tilni adabiy, badiiy tilga aylantirgan shoir, olim, davlat …

Navoiyni anglash...

Navoiyni anglash...

23.01.2021

Buyuk mutafakkir bobokalonimiz hazrat Alisher Navoiyni xalqimiz turkiy tillarning asoschisi, so‘z mulkining sultoni, buyuk mutafakkir shoir sifatida yaxshi biladi. Uning bebaho adabiy merosi nafaqat xalqimiz, balki butun jahon adabiyoti tarixida alohida o‘rin tutadi. Buyuk bobomiz o‘zining asarlarida yuksak umumilliy g‘oyalar, ona tilimizning butun bo‘y-bastiniyu cheksiz latofatini ko‘rsatib bergan.Keyingi yillarda mamlakatimizda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar har bir jabhada o‘zining aksi, ijobiy natijasini ko‘rsatmoqda. Xususan, mamlakatimizda o‘sib kelayotgan yosh avlodning intellektual salohiyatini oshirish, ularning qalbida yuksak axloqiy fazilatlarni kamol toptirish maqsadida buyuk allomalarimiz, yozuvchi va shoirlarimizning tavallud sanalarini keng nishonlash, ular qoldirgan boy adabiy merosni yurtimizda …

O‘zlikni tanitguvchi maʼnaviyat bulog‘i

O‘zlikni tanitguvchi maʼnaviyat bulog‘i

20.01.2021

Til – hayotning boshlanishi. Inson o‘z ona tili yordamida yangi tushunchalar va munosabatlarni anglay boshlaydi. Ona tili bizga ona suti bilan singdiriladi.Prezidentimiz Shavkat Mirziyeyov o‘zbek tilini asrash va qadrlash borasida bunday degan edi: “Ona tilimiz — milliy maʼnaviyatimizning bitmas-tuganmas bulog‘idir. Shunday ekan, unga munosib hurmat va ehtirom ko‘rsatish barchamizning nafaqat vazifamiz, balki muqaddas insoniy burchimizdir”. Darhaqiqat, ushbu maʼnaviyat bulog‘idan bahramand bo‘lganimiz sayin ajdodlarimiz qoldirgan maʼnaviy meros qanchalar bebaho ekanini yanada chuqurroq anglaymiz.Yuksak taraqqiy etgan davlatlar darajasiga erishish va raqobatdosh bo‘lish uchun O‘zbekiston fuqarolari xalqaro tillarni bilishlari muhim, albatta. Chunki biz global rivojlanish tendensiyalaridan orqada qola olmaymiz. …

Munosabat: Davlat tilida ish yuritish qo‘llanmasi haqida

Munosabat: Davlat tilida ish yuritish qo‘llanmasi haqida

15.01.2021

Xabaringiz bor, o‘tgan yili Davlat tilini rivojlantirish departamenti tomonidan “Davlat tilida ish yuritish” qo‘llanmasining to‘ldirilgan va takomillashtirilgan 9-nashri qayta nashrdan chiqarildi. Tabiiyki bu ko‘pchilikni quvontirdi. Kitob taqdimotidan so‘ng, departamentga “nima uchun kiril alifbosida chiqarildi?”, “qo‘llanma kimlar uchun mo‘ljallangan axir?”, “yoshlar uchun qo‘llanma yo‘qmi?” kabi ko‘plab baxs-munozarali savollar berildi. Kuni kecha lotin alifbosiga asoslangan “Davlat tilida ish yuritish” qo‘llanmasining 15 ming nusxadagi qayta nashri chiqarildi. Barcha davlat va nodavlat muassasalarga bepul tarqatilmoqda. Bir so‘z bilan aytganda departamentning mazkur qo‘llanmani chop ettirishdagi saʼy-harakatlari maqtovga loyiq. Qo‘llanma 5 turdagi hujjatlar ustida ishlash bo‘yicha maʼlumot beradi. 1. Tashkiliy hujjatlar; 2. Farmoyish hujjatlari; 3. …

“O‘Z TILIGA SADOQAT, BU –  VATANIY ISHDIR”

“O‘Z TILIGA SADOQAT, BU – VATANIY ISHDIR”

14.01.2021

Til – buyuk neʼmat. U millatning mavjudligi, g‘ururi va o‘ziga xosligini ifodalaydi. Shunday ekan, har bir inson o‘z tilini bilishi, uni ulug‘lashi va shu bilan birga boshqa xalqlarning tilini ham hurmat qilishi, imkon qadar o‘rganishi foydadan xoli emas. Bu turli xalqlar o‘rtasidagi munosabatlarni mustahkamlashi barobarida tilning nufuzi va mavqeyini oshirishga xizmat qilishi tabiiy. Til tarixi va tuzilishini xalqning rivojlanish tarixi va milliy o‘ziga xosligidan ayri holda o‘rganib bo‘lmaydi. Chunki har bir xalq tilida millat o‘tmishi, asriy qadriyatlari, madaniyati o‘z ifodasini topadi. Turkiy tilni ilk bor garammatik nuqtayi nazardan tadqiq etgan alloma bobomiz Mahmud Qoshg‘ariy  “Devonu …

Til — davlatning timsoli, mulki

Til — davlatning timsoli, mulki

08.01.2021

“O‘zstandart” agentligi tomonidan mamlakatimizda faoliyat yuritayotgan muvofiqlikni baholash idoralari, shu jumladan xususiy sertifikatlashtirish idoralari va laboratoriyalarida davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishining holati tizimli o‘rganilmoqda. Xususan, Toshkent shahridagi “Topfin result” va “Nipo standart” korxonalari qoshidagi mahsulotlarni sertifikatlashtirish idoralari va sinov laboratoriyalarida muvofiqlikni baholash natijalarini davlat tilida rasmiylashtirilishi, muvofiqlikni baholashda qo‘llanilayotgan standartlarning davlat tiliga tarjima qilinishida mutaxassislarning jalb qilinishi bilan bog‘liq masalalar muhokama etilib, bu yo‘nalishdagi ishlar tahlil qilindi va kelgusida amalga oshirilishi lozim bo‘lgan rejalar belgilab olindi.Azamat PARDAYEV,“O‘zstandart” agentligi direktorining maslahatchisi"standart.uz" saytidan olindi

TIL – MILLAT TARAQQIYOTI VA KELAJAGINING MUHIM OMILI

TIL – MILLAT TARAQQIYOTI VA KELAJAGINING MUHIM OMILI

29.12.2020

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6084-sonli Farmoni hamda Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 20-fevraldagi “Tashqi reklama bozorini tartibga solish to‘g‘risida”gi qarorining ijrosini ta’minlash maqsadida Shahrisabz shahrida joylashgan bir qator savdo obyektlarining tashqi reklama vositalari, peshlavha va boshqa axborot matnlarining davlat tiliga muvofiqligi o‘rganildi.Shahrisabz shahar hokimining maslahatchisi F.Axmedova tashabbusi bilan Ma’naviyat va ma’rifat markazi shahar bo‘linmasi rahbari L.Abdullayeva, shahar Xalq ta’limi bo‘limi uslubchisi Ch.Mannonova hamkorligida tashkil qilingan nazorat-targ‘ibot tadbirida Ipak yo‘li shohko‘chasida joylashgan oziq-ovqat va maishiy savdo do‘konlari, go‘zallik salonlari, xususiy shifoxona hamda dorixonalardagi mavjud tashqi yozuvlarning davlat tili …

Favqulodda vaziyatlar vazirligi Akademiyasida “Qadring baland bo‘lsin, ona tilim!” mavzusida ma'naviy-ma'rifiy tadbir tashkil etildi

Favqulodda vaziyatlar vazirligi Akademiyasida “Qadring baland bo‘lsin, ona tilim!” mavzusida ma'naviy-ma'rifiy tadbir tashkil etildi

22.12.2020

Favqulodda vaziyatlar vazirligi Akademiyasida “Qadring baland bo‘lsin, ona tilim!” mavzusida ma'naviy-ma'rifiy tadbir tashkil etildi.Unda O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a'zosi, filologiya fanlari nomzodi Hulkar Hamraeva ma'ruza qildi.Ma'ruzachi o‘z so‘zida o‘zbek tili taraqqiyoti bugungi kunga qadar juda katta tarixiy yo‘lni bosib o‘tganligi, tilimizning ilk namunalari O‘rxun-Enasoy bitiklarida, ulardagi yozuvlarda aks etganligi, tilimiz qadimgi turkiy tillar turkumiga kirishi xususida misollar orqali tushuntirishlar berib o‘tdi.Darhaqiqat, XI-XII asrlarda mamlakatimiz hududida eski turkiy til shakllangan bo‘lib, Mahmud Qoshg‘ariyning bu davrda yaratilgan “Devoni lug‘otit-turk” asari eski turkiy tilda yozilgan betakror va nodir asarlardan hisoblanadi. Ushbu asar nafaqat badiiy, balki ilmiy, ijtimoiy ahamiyatga ega …

Til madaniyatining mashʼali bo‘laylik!

Til madaniyatining mashʼali bo‘laylik!

15.12.2020

“Davlat tili haqida”gi qonun qabul qilinishi mustaqilligimiz yo‘lidagi dastlabki qadam edi. Chunki o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilgan 1989-yilda hali sho‘rolar tuzumi hukmronlik qilardi. Qonunning qabul qilinishi maʼrifiy-maʼnaviy qiymatidan tashqari, tilimizning qadri, millatimizning qayta tiklanishida muhim rol o‘ynadi.1992-yilda qabul qilingan Bosh Qomusimizning 4-moddasida o‘zbek tili, mavqeуiga ko‘ra, davlatimiz mustaqilligi ramzlaridan biriga tenglashtirilib, davlat tili sifatida belgilab qo‘yilgani uning jamiyatimizdagi nufuzini yorqin va to‘liq ifodalab turibdi. So‘nggi yillarda bu borada amalga oshirilgan ishlar tilimiz mavqeуini yana bir karra yuqoriga ko‘tardi.Shuni alohida taʼkidlash lozimki, davlatimiz rahbari tashabbusi bilan  “21-oktabr – O‘zbek tili bayrami kuni” deb belgilanib, mamlakatimiz …

Konstitutsiya bergan huquq — milliy tilni avaylab, avlodlarga yetkazish ulug‘ sharaf va burchdir

Konstitutsiya bergan huquq — milliy tilni avaylab, avlodlarga yetkazish ulug‘ sharaf va burchdir

08.12.2020

Eng ilg‘or mamlakatlarning konstitutsiyalaridan qolishmaydigan asosiy Qonunimizning yaratilishida xalqimizning milliy o‘ziga xosligi, jumladan, milliy tili, necha ming yillik milliy davlatchilik tajribasi hamda dunyoning to‘qsondan ortiq davlatining ilg‘or konstitutsiyalaridagi tajribalar hisobga olingan. Xalqaro ekspertlar ko‘p bor ta’kidlaganlaridek, unda eng muhim xalqaro huquqiy hujjatlarda mustahkamlangan va umum e’tirof etilgan ilg‘or demokratik prinsiplar o‘z in’ikosini topgan. Milliy tilini rivojlantirish har bir xalqning eng muhim huquqlaridandir O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 4-moddasida mustahkamlab qo‘yilganidek, «O‘zbekiston Respublikasining davlat tili o‘zbek tilidir». Ayni paytda ushbu moddada: «O‘zbekiston Respublikasi o‘z hududida istiqomat qiluvchi barcha millat va elatlarning tillari, urf-odatlari va an’analari hurmat qilinishini ta’minlaydi, …

ONA TILINI BILISH – O‘ZLIKNI ANGLASH

ONA TILINI BILISH – O‘ZLIKNI ANGLASH

04.12.2020

Tanqid – achchiq, mevasi – shirinOchig‘ini aytish kerak, navbatdagi yig‘ilish o‘ziga xos bo‘ldi. U tanqidiy-tahliliy ruhda o‘tgan bo‘lsada, zalda ko‘tarinkilik kayfiyati hukmron edi. To‘g‘rida, davlat tilini rivojlantirish borasida bundan bor-yo‘g‘i 3-4 yil oldin butun boshli mamlakatda bajarilishi u yoqda tursin, hatto xayolga ham kelmagan ishlar, mana bir yil davomida faol amalga oshirib kelinmoqda.Ha, Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universitetida vazirlik, idora va xo‘jalik birlashmalari rahbarlarining maʼnaviy-maʼrifiy ishlar samaradorligini oshirish, davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini taʼminlash masalalari bo‘yicha maslahatchilari faoliyati tahliliga bag‘ishlangan yig‘ilish mana shunday muhitda o‘tdi.Unda maslahatchilarning 2020-yilning o‘tgan …

O‘Z TILIM BAXTIM MENING - MILLATIM FAXRIM MENING!

O‘Z TILIM BAXTIM MENING - MILLATIM FAXRIM MENING!

30.11.2020

Har bir davlatning davlat tiliga bo‘lgan e’tiborini mustaqillikka bo‘lgan e’tibor deb, davlat tiliga ehtirom va sadoqatni, ona vatanga ehtirom va sadoqat deb bilishimiz, shunday qarashni hayotimiz qoidasiga aylantirishimiz kerar.Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston Respublikasi PrezidentiBarchamizga ma’lumku, mustabit tuzum davrida tilimizni yo‘qotishga ko‘p urunishlar bo‘lgan edi. Lekin, xalqimiz o‘z ona tilini – milliy g‘ururini saqlab qoldi. Millatparvar ziyolilar, tilimiz fidoiylarining jonkuyarligi natijasida 1989-yil 21-oktabr kuni qabul qilingan qonunga asosan, oʻzbek tili mamlakatimizda davlat tili maqomiga ega bo‘ldi.Mazkur tarixiy sanadan qariyb o‘ttiz yil o‘tib bu borada yana bir qutlug‘ qadam qo‘yildi. Muhtaram Prezidentimiz 2019-yil 21-oktabr kuni “O‘zbek tilining davlat tili …

TIL — MILLIY G‘URURIMIZ, O'ZLIGIMIZ VA DAVLATCHILIGIMIZ TIMSOLI

TIL — MILLIY G‘URURIMIZ, O'ZLIGIMIZ VA DAVLATCHILIGIMIZ TIMSOLI

24.11.2020

Til — qomus, madhiya, bayroq kabi millatning o‘zligi, mavqeyi, obro‘-eʼtiborini belgilaydigan muhim vositalardan biri. U milliy o‘zligimiz va mustaqil davlatchiligimiz timsoli, bebaho maʼnaviy boyligimiz hisoblanadi.Turkiy tillarning katta oilasiga mansub bo‘lgan o‘zbek tili tarixi xalqimizning ko‘p asrlik kechmishi, orzu-intilishlari, dardu armonlari, zafarlari va g‘alabalari bilan chambarchas bog‘liq.Ona tilimizning davlat va jamiyat hayotidagi taʼsiri hamda mavqeyini yanada oshirish bo‘yicha muhim va dolzarb vazifalar Prezidentimizning 2019-yilning 21-oktabrida imzolagan “O‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmonida aniq belgilab berilgan.Jumladan, Farmonda davlat tilini rivojlantirish, davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan monitoringni amalga …

Til — milliy g‘ururimiz

Til — milliy g‘ururimiz

20.11.2020

Dunyodagi qadimiy va boy tillardan biri bo‘lgan o‘zbek tili xalqimiz uchun milliy o‘zlik va mustaqil davlatchilik timsoli, bebaho maʼnaviy boylik, mamlakatimizning siyosiy-ijtimoiy, maʼnaviy-maʼrifiy taraqqiyotida g‘oyat muhim o‘rin egallab kelayotgan buyuk qadriyatdir.Hozirgi kunda o‘zbek tili hayotimizning barcha jabhalarida — davlat va jamiyat boshqaruvi, davlatlararo munosabatlar, ilm-fan, taʼlim-tarbiya, tibbiyot, madaniyat va sanʼat sohalarida faol qo‘llanilmoqda, xalqaro minbarlardan baralla yangramoqda.Shu sababli yurtimiz mustaqillikka ilk qadamlarini tashlayotgan davrdayoq o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilganini faxr-iftixor bilan eslaymiz. Bu tarixiy hodisaning tub mohiyatini kelajak avlod ongiga singdirish, unga muhabbati, sadoqatini yanada mustahkamlash shu til jonkuyarlari — o‘qituvchilar, tilshunoslar, umuman o‘zini …

O‘zbek tili bayrami kuniga bag‘ishlandi

O‘zbek tili bayrami kuniga bag‘ishlandi

09.10.2020

Favqulodda vaziyatlar vazirligi markaziy apparatida tashkil qilingan navbatdagi ma'naviyat va ma'rifat mashg‘uloti 21-oktabr – O‘zbek tili bayrami kuniga bag‘ishlandi. Tadbir karantin talablariga asosan ijtimoiy masofani saqlagan holda o‘tkazildi. Mashg‘ulotni vazir maslahatchisi Bahodir Valiyev olib borib, o‘z so‘zida bugungi kunda davlat tili nufuzi va maqomini oshirish borasida mamlakatimizda amalga oshirilayotgan tarixiy ishlar mazmuniga qisqacha to‘xtalib o‘tdi. Shundan so‘ng O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi bo‘lim boshlig‘i falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori Munira Qahhorova “Ona tili va ma'naviyat” mavzusida ma'ruza qildi. Ma'ruzachi ona tili haqida fikr yuritar ekan, uning ma'naviyat tushunchasi bilan uzviy bog‘liq ekanligini alohida qayd etdi. Ma'naviyat …

SO‘YLASIN AFROSIYOBU, SO‘YLASIN O‘RXUN XATI...

SO‘YLASIN AFROSIYOBU, SO‘YLASIN O‘RXUN XATI...

07.10.2020

Bu yil o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilganiga 31 yil to‘ladi. Bu tarixiy hujjatning 1989-yil 21-oktabrda, yaʼni mustaqilligimiz qo‘lga kiritilguniga qadar qabul qilingani uning naqadar ahamiyatli ekanini teranroq his qilishimizga imkon beradi. Darhaqiqat, O‘zbekiston Respublikasining mustaqillikka erishish arafasidagi dastlabki dadil qadami o‘zbek tiliga davlat tili maqomini berishdan boshlandi. Bu bilan tilimizni saqlash, tiklash, asrash, yuksaltirish uchun huquqiy zamin yaratildi. Ushbu normativ-huquqiy hujjat til erki, ozodligi, taraqqiyotining millat taqdiriga, milliy hurriyatga nihoyatda chambarchas bog‘liq ekanini, millat va til taqdiri o‘zaro mustahkam rishta bilan payvand etilganini namoyish etdi. 2019-yil 4-oktabrda davlatimiz rahbarining “O‘zbekiston Respublikasining “Davlat tili haqida”gi …

Zarhal harflar bilan bitiladigan muhim voqea

Zarhal harflar bilan bitiladigan muhim voqea

29.09.2020

O‘zbek tilining rivojlanish tarixida 2020-yilning 23-sentyabr sanasi milliy tilimizning xalqaro miqyosdagi nufuzini mustahkamlash borasidagi zarhal harflar bilan bitiladigan muhim voqea bo‘ldi. Zeroki, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 75-yubiley sessiyasidagi chiqishi, yuksak minbardan turib ona tilimizda maʼruza qilishi o‘zbek tilining davlat tili maqomidagi nufuzini mustahkamlash borasidagi davlatimiz siyosiy irodasi naqadar qatʼiy va izchil ekanligini namoyon etdi.Tilimiz tarixida bunday xalqaro miqyosdagi yuksak minbarda jahon tamadduniga o‘zlarining munosib hissalarini qo‘shgan Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Imom Buxoriy, Alisher Navoiy, Mirzo Ulug‘bek, Zahriddin Muhammad Bobur kabi vatanimizning ko‘plab buyuk daholarini yetishtirgan millatimiz …

TURKIY TILDAGI BEBAHO BOYLIGIMIZ

TURKIY TILDAGI BEBAHO BOYLIGIMIZ

29.09.2020

Alloma, shoiru yozuvchilarning nodir, o‘lmas asarlarida ona tilimizning lug‘at boyligi, badiiy imkoniyatlari, uning go‘zalligi va nafosati yorqin namoyon bo‘ladi. Bizgacha yetib kelgan qadimiy yozma yodgorliklar, badiiy asarlar ajdodlarimizning boy maʼnaviy merosidir. Qadimiy yozma yodgorliklardan Xuastuanift, O‘rxun-Enasoy obidalari, Mahmud Koshg‘ariyning “Devonu lug‘otit turk”, Yusuf Xos Hojibning “Qutadg‘u bilig”, Ahmad Yugnakiyning “Hibbatul haqoyiq”, Ahmad Yassaviyning “Hikmatlar”, Nosiriddin Burhoniddin Rabg‘uziyning “Qisasi Rabg‘uziy” (“Qisasi anbiyo”), Alisher Navoiyning “Xamsa” va boshqa ko‘plab asarlar orqali tilimizning shakllanish, rivojlanish bosqichlari, jo‘nligi, boyligini ko‘rish mumkin.Nosiriddin Burhoniddin Rabg‘uziyning payg‘ambarlar tarixi haqida eski turkiy tilda yaratilgan “Qisasi Rabg‘uziy” (“Qisasi anbiyo”) asari hozir ham sevib o‘qiladigan …

Olam uzra jaranglagin, jon ona tilim!

Olam uzra jaranglagin, jon ona tilim!

27.09.2020

2020-yil 23-sentyabr kuni ulkan tarixiy voqea sodir bo‘ldi, desa mubolag‘a bo‘lmas. Shu kuni Bosh Assambleyaning yetmish beshinchi sessiyasi Birlashgan Millatlar Tashkiloti tarixida birinchi marta butunlay yangi formatda – koronavirus pandemiyasi tufayli onlayn muloqot rejimida bo‘lib o‘tdi. 200 ga yaqin davlatlarni o‘z atrofida birlashtirgan – Birlashgan Millatlar Tashkilotining navbatdagi Assambleyasida O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev o‘zbek tilida nutq so‘zladi. Yurtboshimizning eng yuksak minbardan turib nutq so‘zlashini nafaqat o‘zbekistonliklar, balki butun jahon katta qiziqish bilan tingladi. Ushbu ma'ruzani oynai jahon, radio, ijtimoiy tarmoqlar orqali tinglagan ko‘pchilikning ko‘zlariga sevinch yoshlari qalqidi. Chunki o‘tmishda o‘z yurtida bo‘la turib o‘z tilida …

Bobolardan senga bir salom!

Bobolardan senga bir salom!

26.09.2020

O‘rxun-Enasoydan so‘zlangan tilimiz bugun jahon uzra baralla yangramoqda.Yangraganda ham shunday yangramoqdaki, unda bir salobat bor..., bir zalvor bor... .Mamlakatimiz Prezidenti Shavkat Mirziyoyev BMT Bosh Assambleyasining 75-sessiyasida nutq so‘zladi. Davlatimiz rahbari nutqlarida ko‘tarilgan dunyo muammolari va ularning yechimlari aynan o‘zbek tilida so‘zlandi.Nutqda umumbashariy muammolar tilga olinarkan, muammolar yechimi so‘zlanarkan, so‘zlarning zalvoridan ularni anglash uchun tarjimaga hojat yo‘q edi go‘yo.Kamtarlik bo‘lsada, aytish mumkinki, bu kunda jahon izlari Shumerning loyxatida muhrlangan, ildizi O‘rxun-Enasoydan qonib-qonib suv ichgan o‘zbek tilining jarangdor so‘zlarini eshitish baxtiga musharraf bo‘ldi.Musharraf bo‘ldiki, Temur “Tuzuklari”, Navoiy Xamsasi, Bobur “Noma”sini aynan o‘z tilida yozilganidan o‘qishga kirishsa, ne …

Дүньяға жар салған Наўайы тили

Дүньяға жар салған Наўайы тили

25.09.2020

Қудайға мың қәтле шүкир, ғәрезсизликтиң шарапаты менен муқаддес динимиз, жанажан тарийхымыз, мәмлекетлик тилимиз өзимизге қайтты. Усы қәдириятлар арқалы ғәрезсизлигимиз мәңги турып, халқымыздың өзлиги беккемленип, мәмлекетимиз байрағы бәлент минберлерде желбирей береди. Сонлықтан, биз бул байлықларымызды көздиң қарашығындай сақлап, келешек әўладларға сап ҳалында мийрас етип қалдырсақ, олар да бизден разы болады, усы қәдириятларды асыраўға тәрбияланады. Егер (Қуда көрсетпесин!) бул сүтинлерден биреўи тайғандай болса, миллеттиң тәғдири қәўип астында қалады. Мәселен, динимизди жоғалтсақ кеўлимиз жент болады, тарийхымыздан айрылсақ есимизди жойтамыз, бәринен де жаманы тилимизди жоғалтсақ барлығымыздан айрыламыз.Бүгинги күнде мәмлекетимизде миллий қәдириятлар ҳәм үрп-әдет, дәстүрлеримизди асыраў, оларды дүнья шеңберинде жаңғыртыў …

Asta-sekin saʼy-harakatlarimizning samarasini ko‘rmoqdamiz

Asta-sekin saʼy-harakatlarimizning samarasini ko‘rmoqdamiz

25.09.2020

Ochig‘ini aytadigan bo‘lsam, bugun tilga bo‘lgan munosabat barchamizni xursand qiladigan darajaga yetmoqda. Vaholanki, o‘sha 1989-yil o‘zbek tili mavqeyi uchun ozmuncha kurashlar bo‘l­ganmidi?! Asta-sekin bu saʼy-harakatlarimizning samarasini ko‘rmoqdamiz.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 75-sessiyasidagi o‘zbek tilida qilgan maʼruzasi O‘zbek xalqi uchun ulkan bir tarixiy voqea bo‘ldi, desam mubolag‘a bo‘lmaydi. Ushbu maʼruza butun o‘zbek xalqiga g‘urur va iftixor bag‘ishladi. Ota-bobolarimizning ruhlari shod bo‘ldi desam, bu ham ayni haqiqat.Hech kim o‘ylamagandiki, bizning ona tilimiz xorijiy davlatlarda nufuzli anjumanlarda jarang sochadi deb.Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev 2017-yil 23-dekabr kuni Alisher Navoiy nomidagi o‘zbek tili va adabiyoti universitetiga tashrifi chog‘ida …

Prezidentimga maktub!

Prezidentimga maktub!

25.09.2020

Assalomu-alaykum muhtaram Shavkat Miromonovich,2020-yil 23-sentyabr kuni Sizning Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasining 75-sessiyasida Davlat tili – O‘zbek tilidagi chiqishingizni butun xalqimiz, kattayu-kichik, jamoatchilik hech bir mubolag‘asiz, mamnuniyat, faxr va iftixor bilan qarshi oldi. Chunki, shu kuni dunyoni anglagan tilim, allalar tinglagan tilim-o‘zbek tili jahon siyosiy minbarida Siz tomoningizdan jarangladi!O‘zbek tilidagi nutqingizni eshitib, davlat idorasida ishlayotgan xodim sifatida emas, eng birinchi navbatda shu yurtda yashayotgan oddiy fuqaro, o‘zbek ayoli sifatida men bu chiqishingizni elimizga, ulug‘ ajdodlarimizga bo‘lgan hurmat deb bildim. Shu zaminni, har bir qarich yerini, bir siqim tuprog‘ini muqaddas deb bilish, unda yashayotgan xalqini, tilini …

AJDODLAR ARMONI USHALGAN KUN!

AJDODLAR ARMONI USHALGAN KUN!

24.09.2020

Kuni kecha Birlashgan Millatlar Tashkilotining 75-sessiyasida Muhtaram Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyev Yangi O‘zbekistonning bo‘y ko‘rsatayotganini jahon ahliga millatimizning bosh va xira tortmas ko‘zgusi bo‘lgan o‘zbek tilida - O‘zbekiston Respublikasining davlat tilida e'lon qildilar. Bunda har bir hamyurtimizning qalbida o‘zining tiliga bo‘lgan hurmat, ehtirom va g‘urur yana bir marta paydo bo‘ldi. Shaxsan men mazkur nutqni tinglab, O‘zbekiston davlatining Prezidenti butun jahon hamjamiyatiga qarata qator muammolar to‘g‘risida o'ndan ortiq tashabbuslarni ilgari surgani, bugungi yangi O‘zbekistonda jamiyatning barcha sohalarida olib borilayotgan islohotlarning ketma-ketlikda amalga oshirilayotgani va buni butun jahon tan olayotganini eshitib, eng asosiysi, mazkur nutq o‘zbek tilida baralla yangraganidan, to‘g‘risi, …

MUHTASHAM MINBARDAN YANGRAGAN TILIM

MUHTASHAM MINBARDAN YANGRAGAN TILIM

24.09.2020

Davlatimiz rahbari Shavkat Mirziyoyevning Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 75-sessiyasida o‘zbek tilida maʼruza qilishi haqidagi xabarni eshitgan onimizdan beri bu qutlug‘ kunni intiqib kutdik. “Til – birligimiz va borligimiz ramzi”, deya bejiz aytilmaydi. Ushbu nutq dunyoning turli davlatlarida yashayotgan o‘zbeklarni, O‘zbekistonga aloqador insonlarni maʼnan birlashtirdi desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. Chunki bu tarixiy hodisani nafaqat yurtdoshlarimiz balki xorijdagi xayrixoh do‘stlarimiz, tildoshu qondoshlarimiz ham behad quvonch bilan kutishdi. Xususan, Turkiyaning nufuzli “Jumhuriyat” gazetasining 21-sentyabr kungi sonida “O‘zbek tili BMTda” sarlavhali maqola chop qilindi. Xabarda “O‘zbekiston Prezidenti Sh.Mirziyoyev BMTning yuksak minbaridan Navoiy tilida dunyo hamjamiyatini hamkorlik va birdamlikka daʼvat …

MAQSAD SARI INTILSAK NATIJAGA ERISHAMIZ

MAQSAD SARI INTILSAK NATIJAGA ERISHAMIZ

14.09.2020

Maʼrifatparvar bobomiz Abdulla Avloniy aytadi: “Har bir millatning dunyoda borligini ko‘rsatadigan oyinai hayoti — bu til va adabiyotidir. Milliy tilni yo‘qotish millatning ruhini yo‘qotishdir”. Yuz yil avval aytilgan ushbu jumla go‘yoki kelajak avlod taqdirini bashorat qilib ketgandek. Bugun til bilan bog‘liq muammolarimizning sababi aynan Avloniy tilida aytilgan so‘zlardir. O‘tgan asrda til, millat ruhi, milliy g‘oya bilan bog‘liq ko‘p yo‘qotishlar bo‘ldi. Buni inkor etmaymiz. Bugun esa muammolarni tizimli ravishda bartaraf etishga bel bog‘laganmiz. Bunda har birimiz masʼuliyatni his qilgan holda islohotni o‘zimizdan boshlashimiz kerak. Farmatsevtika tarmog‘ida ham davlat tili bilan bog‘liq muammolar bor, buni inkor etmaymiz. …

E'tirof: Suv, havoday zarur qo'llanma

E'tirof: Suv, havoday zarur qo'llanma

12.09.2020

Suv va havo tiriklik uchun zarur bo‘lgani kabi davlat tili ham unda yashayotgan xalq uchun shu qadar, taʼbir joiz bo‘lsa, hayot-mamot masalasi yanglig‘  muhimdir. Shu maʼnoda, aytish kerakki, bugungi kun, shiddat bilan kechayotgan islohot va yangilanishlar davriga mos va xos, talab darajasida chop etilib, jamoatchilik hukmiga havola etilgan “Davlat tilida ish yuritish” kitobining yangi nashri davlat tilining nufuzi va mavqeini oshirish, uning qadr-qimmatini joyiga qo‘yish, yanada rivojlantirishdagi dadil va zalvorli qadamlardan biri bo‘ldi. Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universitetida ushbu qo‘llanmaning 9-nashri taqdimoti bo‘lib o‘tdi. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Davlat tilini …

“KELAR ZAMON UCHUN HOZIRLANAYLUK, O‘TGAN ZAMON UCHUN EMAS”

“KELAR ZAMON UCHUN HOZIRLANAYLUK, O‘TGAN ZAMON UCHUN EMAS”

11.09.2020

Behbudiy tilning rivoji, unga boshqa tillarning taʼsiri, oddiy so‘zlashuv tili va adabiy til kabi dolzarb masalalarga alohida to‘xtalib o‘tadi. Jumladan, matbuot tilining ko‘cha tilidan, oddiy so‘zlashuv tilidan farq qilishi lozimligi xususida bunday deydi: “Matbuot maydonig‘a bizdan muqaddam otilgan va do‘stlar ila jarida va majallalarg‘a sohib bo‘lgan ichkari Rusiya va Kafkoz musulmonlarini matbuot tili va ham ko‘cha tilig‘a diqqatlik kishig‘a maʼlumdirki, matbuotlari ko‘cha tilidan necha daraja oliydur. Va kundan kun yana oliylashmoqdadur. ... Hech bir firqa va yo lahjaning tili, avom tili matbuotg‘a kirmaydur”.Mahmudxo‘ja Behbudiy nafaqat matbuot tili, balki fan, taʼlim-tarbiya tili ham oddiy so‘zlashuv tilidan …

KISHI SOFLIGINI SAQLASH UCHUN BADANTARBIYA SIRLARINI O‘RGANISHI KERAK

KISHI SOFLIGINI SAQLASH UCHUN BADANTARBIYA SIRLARINI O‘RGANISHI KERAK

26.08.2020

Alisher Navoiyning asrdan asrga, nasldan naslga o‘tib, xalqimizning tili va dilida yashab kelayotgan noyob asarlarida jismoniy tarbiya va sport, salomatlik masalalari keng yoritilgan. Alloma o‘zbek tilining boyligi, imkoniyatlari cheksizligi va unda yorqin ijod qilish mumkinligini isbotlab, asarlarida har bir insonning aqlli, axloqli, bilimdon, dono, oqil, sofdil, saxovatli, sabr-qanoatli, muruvvatli, kamtar, mard va jasur bo‘lmog‘i zarurligini uqtiradi. Ayniqsa, “Farhod va Shirin” dostonida jangovar mashqlar, kuchlilik, bahs-munozaralarga alohida eʼtibor bergan. Shuningdek, dostonda Farhod harbiy mashqlarning barchasi bilan maxsus shug‘ullanganligi to‘g‘risida so‘zlab, “dilovarlig‘” degan atamani ishlatadi. Yaʼni “Farhod maʼnaviy bilimlar “ulum”ni juda ko‘p o‘rganib bo‘lgach, jismoniy mashqlarni mukammal …

Ona tilimizning qadri va qaddini yuksaltirish ˗ barchamizning burchimiz

Ona tilimizning qadri va qaddini yuksaltirish ˗ barchamizning burchimiz

24.08.2020

Darhaqiqat, Mahmudxo‘ja Behbudiy millatparvar, vatanparvar va taraqqiyparvar shaxs sifatida milliy tariximizni bezab turgan zotlardan sanaladi. Behbudiy milliy taʼlim, milliy mafkura, milliy taraqqiyot asoslarini puxta anglagan va millatning maʼnaviy rahnamosi darajasiga ko‘tarilgan siymodir. Milliy tafakkur milliy tildan boshlanadi. Behbudiy dunyoni o‘zbek tafakkuri bilan anglashni targ‘ib qilgan mutafakkir, millat peshvosi, ziyolilarga yo‘l ko‘rsatgan maʼrifatparvardir. O‘zbek teatri, o‘zbek jurnalistikasi kabi ko‘p jabhalar rivojida Behbudiyning hissasi katta. U millat ziyolilarini bir maslak — milliy taraqqiyot yo‘lida birlashtirishga intilgan. Shuning uchun ham bu jihat buyuk ajdodimizning fojiali o‘limidan chuqur qayg‘uga botish Sadriddin Ayniy, Cho‘lpon kabi ijodkorlarimizning Behbudiyga bag‘ishlangan marsiyalarida yorqin …

Til sofligini asrash har birimizning vijdon ishimizdir

Til sofligini asrash har birimizning vijdon ishimizdir

18.08.2020

Bugungi kunda o‘zbek tilida Yer yuzida 50 milliondan ortiq aholi so‘zlashadi. Bu sayyoramizdagi taxminan har 160 nafar odamdan biri o‘zbek tilida gapiradi, deganidir. Boshqacha aytganda, o‘zbek tili so‘zlashuvchilar soniga ko‘ra sayyoramizda eng keng tarqalgan 40 ta tildan biridir.O‘zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi va davlatimizning asosiy Qonunida mustahkamlab qo‘yilishi xalqimiz tarixida buyuk voqea bo‘lganligi, shubhasiz. O‘zbek tili davlatimiz ramzlari qatorida turadigan muqaddas timsollardan biriga aylandi.Tilimizning imkoniyatlari, qo‘llanish doirasi, lug‘at boyligi tez sur'atda kengaydi. Uning rivojlanishi uchun barcha imkoniyat eshiklarini ochildi.Har qanday tilning lug‘at boyligini “jamiyat hayotining barometri” deyishadi. Mustaqillik tufayli yuz bergan o‘zgarishlar, yangilanishlar o‘zbek …

MASLAHATCHI MUSAHHIH EMAS

MASLAHATCHI MUSAHHIH EMAS

01.08.2020

Hech bir mezbon o‘z uyiga kelgan mehmonga xom-xatala, chala pishgan, bemaza taomni qo‘ymaydi. Nega?! Chunki u mehmonidan uyaladi. Nomus qiladi. Shuning uchun mehmon kelganda, hatto “yo‘qni bor” qiladi. Davlat tilida chala-yarim, sifatsiz matn, xat-hujjat tayyorlashdan ham shu taxlit uyalishimiz kerak.So‘zimiz – bizning yuzimiz. Xatimiz esa bamisoli ko‘zgu.U o‘zligimizni, boru yo‘g‘imizni aks ettirib turadi. O‘ylab qarasak, o‘zbek tili dunyoning eng boy tillaridan biri ekanini anglaymiz. Ammo ba'zi birlarimiz nutqimizda, so‘zimizda uning bu imkoniyatlaridan foydalanmaymiz. Aksincha, “borni yo‘q” qilib ko‘rsatamiz.O‘zbek tilining davlat va jamiyat hayotidagi mavqeini yanada oshirish, “Davlat tili haqida”gi qonunni bugungi kun talablaridan kelib chiqqan …

TILIMIZNING MING YILLIK JILVАLАRI

TILIMIZNING MING YILLIK JILVАLАRI

21.07.2020

Millat maʼnaviyati milliy tilga bo‘lgan munosabat va eʼtiborda ko‘proq namoyon bo‘ladi. Аynan ona tili insonning maʼnaviyatini boyitishga, madaniyatini saqlashga, uni avloddan avlodga yetkazilishiga xizmat qiladi. Mubolag‘asiz, har birimizning vujudimizga jamiki ezgu niyatlar onamiz ohanrabo allasi, onamiz tilining jozibali sehri, qaynoq mehri bilan to‘yintirilgan. Ona tilimizga bo‘lgan hurmat ruhini millatning har bir fuqarosi o‘z oilasidagi farzandlari shuuriga singdirsa, tilimizni sevguchi, qadrlovchi, asraguvchi kelajak avlodni voyaga yetkazgan bo‘ladi. Urf-odat, anʼana va ezgu qadriyatlarni millatning vatanparvarlari qadrlaydi, Ona tili ulug‘ qadriyat hisoblanib, uni kelajak istiqbolda vatanparvar o‘g‘il-qizlar yuksaltiradi. Ona tilimiz milliy maʼnaviyatimizning bitmas-tuganmas bulog‘i bo‘lgani holda, unga munosib …

MАSLАHАTCHINING TАYANCHI

MАSLАHАTCHINING TАYANCHI

16.07.2020

Davlat miqyosida amalga oshiriladigan har qanday faoliyat, albatta, qonun bilan kafolatnadi. Bugunga qadar qabul qilingan farmon, qonun va qarorlar bizga davlat tilini rivojlantirishga katta imkoniyatlar yaratib berdi. Endigi asosiy masala – oʼzbek tilining davlat tili sifatida mamlakat miqyosida toʼliq amal qilishiga erishishdir. Bu borada ham muhim qadamlar tashlangan, jumladan, Vazirlar Mahkamasining 34-sonli qarori bilan har bir vazirlik, tashkilot, muassasalarga davlat tili toʼgʼrisidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini taʼminlash masalalari boʼyicha maslahatchisi lavozimi joriy qilindi. Maslahatchi Davlat tilini rivojlantirish departamenti bilan hamkorlikda oʼzi tayinlangan sohada oʼzbek tilining nufuzini oshirishi, hujjatlarning davlat tilida yuritilishini nazorat qilishi, vazirlik, tashkilot …

TIL EKOLOGIYASI

TIL EKOLOGIYASI

14.07.2020

Har bir davrning o‘ziga yarasha kundalik ehtiyojda ishlaydigan leksemasi (jargonlari) mavjud bo‘ladi. XXI asr yoshlarining so‘zlashuv jarayonida, nutqida "ko‘cha" tili, umumiste’molga kirib kelayotgan yangi iboralar talaygina. Bu leksik birliklar ma’nosini anglamay ishlatish, ba’zi iboralarning mazmuniga e’tibor bermasligimiz oqibatida ba’zi o‘smirlar ongi va nutqida ushbu so‘zlar o‘rnashib qolmoqda. Masalan: otasini “paxan” (“paxan” aslida o‘g‘riboshi degani) deb chaqirishlari yoki o‘z sevgan qizlarini mening “tyolkam” (“tyolka” ruschada sigirning bolasi) deyishlari yosh avlodning tarbiyasiga salbiy ta’sir ko‘rsatayotganligi afsuslanarlidir. “Jargonlarning ko‘pchiligi o‘tkinchi, vaqtincha bo‘lib, ular davr, sharoit o‘zgarishi bilan tez o‘zgaradi. Ba’zan jargonlar oddiy so‘zlashuvga o‘tib, undan adabiy tilga o‘tib …

HUJJAT YURITISHDAGI USLUBIY XATOLAR (Jajji tadqiqot)

HUJJAT YURITISHDAGI USLUBIY XATOLAR (Jajji tadqiqot)

11.07.2020

Davlat hujjatlarini yuritishda imloviy, ishoraviy xatolar bilan birga uslubiy xatolar ham uchraydi. Imloviy xatolarni lug‘at yordamida to‘g‘rilash mumkin, lekin uslubiy xatolarni to‘g‘rilash uchun ma’lum darajada bilim va malaka kerak bo‘ladi. Biz ushbu kichkinagina tadqiqotimizda hujjatlarda uchraydigan ba’zi bir uslubiy xatolar va ularning oldini olish borasida fikr yuritmoqchimiz. Hujjatlarda eng ko‘p uchraydigan xatolardan biri qaratqich va tushum kelishiklarining farqlanmasligidir. Bu xatolarning oldini olishda hujjat yurituvchi ushbu kelishik qo‘shimchalari, ularning xarakterli jihatlari haqida ma’lum darajada bilimga ega bo‘lishi lozim. Agar matn tarkibidagi biror bir so‘z egalik qo‘shimchasini olib kelgan bo‘lsa, unga tobe bo‘lib kelgan so‘z bosh yoki …

Chinakam mustaqillik — til istiqlolidan boshlanadi!

Chinakam mustaqillik — til istiqlolidan boshlanadi!

09.07.2020

Yurtimizda ona tilimizni izchil takomillashtirish va rivojlantirish, xalqimizning milliy ruhini yuksaltirish, adabiyot, madaniyat va sanʼatni baland pogʻonalarga koʻtarish, tom maʼnoda bugungi kundalik hayotimizning dasturiga aylangan desak mubolagʻa emas.Toshkent shahar hokimining maslahatchisi Akmal Roʻzitoyev bilan boʻlgan suhbatimiz bevosita milliy tilimizning bugungi kundagi rivoji, bu yoʻnalishda amalga oshirilayotgan ishlar xususida boʻldi.— Akmal Aʼzamovich ayting-chi, lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini joriy etishda qabul qilingan Davlat dasturi ijrosini taʼminlash yuzasidan belgilangan vazifalar qanchalik oʻz samarasini beryapti?— Milliy tilimizning hurligi istiqlolning birinchi sharti sanalarkan, chinakam mustaqillik sururi, milliy til erki va ozodligidan boshlanadi. Oʻz tilida erkin muloqot qilish, kuylash va …

Raqamlashtirish jarayonida qanday atamalardan foydalangan maʼqul?

Raqamlashtirish jarayonida qanday atamalardan foydalangan maʼqul?

08.07.2020

Bugun “raqamli” yoki “raqamlashtirish”, “elektron hukumat” soʻzlari inson hayotining har bir jabhasiga kirib ulgurdi. “Raqamli televideniye”, “raqamli iqtisodiyot”, “agrar sohani raqamlashtirish”, “axborot tizimi” shular jumlasidandir. Bu roʻyxatni uzoq davom ettirish mumkin.Bu kabi tushuncha, soʻz va atamalarning kirib kelishi jarayonida bir qancha savollar tugʻiladi: xoʻsh, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasiga oid soʻz va atamalarning maʼnosini hammamiz ham tushunamizmi yoki toʻgʻri talqin qila olamizmi?Zamonaviy texnologiyalarning kundalik hayotimizga kirib kelishi, xorijiy davlatlar bilan oʻzaro manfaatli hamkorlik natijasida tilimizga kirib kelayotgan yangi soʻz va atamalarni aslicha qabul qilish kerakmi? Yoki ularning oʻzbek tilidagi muqobilini yaratish maqsadga muvofiqmi?Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat …

Birgina holat bilan butun faoliyatga baho berish mutlaqo noto‘g‘ri

Birgina holat bilan butun faoliyatga baho berish mutlaqo noto‘g‘ri

04.07.2020

Joriy yilning 14-iyun kuni O‘zbekiston Milliy Axborot agentligi rasmiy veb-saytida “E'tiborsizlik qachongacha davom etadi?” sarlavhali maqola chop etilib, Respublika Ma'naviyat va ma'rifat markazining Buxoro viloyati bo‘limi ma'muriy binosi peshtoqidagi “YUKSAK MAʼNAVIYAT – YENGILMAS KUCH” yozuvi bundan salkam 2 oy oldin, aniqrog‘i, joriy yilning 27-aprel kuni sodir bo‘lgan kuchli shamol natijasida abgor ahvolga kelib qolganligi va boshqa bir qator obyektlardagi shu kabi juz'iy kamchiliklar haqida so‘z yuritilgan.Garchi respublika Ma'naviyat va ma'rifat markazining Buxoro viloyati bo‘limi ma'muriy binosi peshtoqidagi “YUKSAK MAʼNAVIYAT – YENGILMAS KUCH” yozuvi maqola e'lon qilingan kunning ertasigayoq tuzatilgan bo‘lsada, 25-iyun kuni mazkur markaz viloyat …

Shevalar – xalqniki, adabiy til – millatniki

Shevalar – xalqniki, adabiy til – millatniki

22.06.2020

Yaqinda telegram ijtimoiy tarmog‘idagi bir kanal tomonidan o‘tkazilgan so‘rovnoma natijalariga ko‘ra “Sevimli”, “Zo‘r tv” telekanallari eng ommabop ekanligi ko‘rsatilgan. Bu degani xalqimizning ko‘pchiligi ushbu telekanallarni sevib tomosha qiladi deyishga qaysidir ma’noda asos beradi. Biz bu o‘rinda yuqoridagi va boshqa nodavlat telekanallarning ko‘rsatuvlari saviyasi haqida to‘xtalmoqchi emasmiz. Ma’lumki, televideniye eng muhim targ‘ibot vositalaridan biri hisoblanadi. Yosh-u qari birday unda berilayotgan ko‘rsatuv qahramonlariga, boshlovchilarga o‘zlari sezmagan holda taqlid qiladi. Shunday ekan, bu ijodkorlardan o‘z ishlariga ikki hissa mas’uliyat bilan yondashishni talab qiladi. Biz yuqorida televideneyeni targ‘ibor vositasi dedik. Demak, u tilni ham targ‘ib qiluvchi hisoblanadi. Telekanallarni bugungi …

“X” xatolarni anglashni, “h” esa himmatni o‘rgatadi

“X” xatolarni anglashni, “h” esa himmatni o‘rgatadi

16.06.2020

Bugun davlat tili haqida ko‘p gapirilmoqda. Bu bejiz emas. Chunki har bir davlat, xalq o‘z tili bilan tirikdir. Tilga e'tibor xalq va davlatga, unda yashayotgan insonlarning ma'naviyati-ma'rifatiga e'tibordir.Sir emaski, hozirgi taraqqiyot, yuksak fan-texnika va texnologiyalar asrida tilimizga qator yangi so‘z va atamalar kirib kelmoqda. Bu tabiiy hol. Negaki, til ham doimiy rivojlanish, yangilanish jarayonlarini boshidan kechiradi. Ayrim yangi so‘z va iboralar paydo bo‘lsa, ayrim hollarda ba'zilari tobora iste'moldan chiqib boradi...Ayni hol muammo emas, muammo shundaki, bugun ko‘pchiligimiz davlat tiliga yuqori e'tibor bilan qaramayapmiz. Davlat tilida ish yuritishni-ku qo‘yaturaylik, oddiygina so‘zlashuvda, ya'ni og‘zaki nutqimizda ruscha yoki …

Milliy o`zlik va mustaqil davlatchilik timsoli

Milliy o`zlik va mustaqil davlatchilik timsoli

13.06.2020

Millat ruhiyatining yorqin timsoli va davlatchilikning eng muhim ramzlaridan biri tildir. Til – jamiyat tarixi va taraqqiyotini ko‘satuvchi, insoniy aloqa-munosabatlarni ta’minlovchi asosiy vosita. Shu boisdan ham, oxirgi paytlarda o‘zbek tilining davlat tili sifatidagi maqomini mustahkamlash borasida bir qancha qonun, farmon va qarorlar qabul qilinib, muhim islohotlar olib borilmoqda.Xususan, aprel oyida qabul qilingan “O‘zbek tili bayrami kunini belgilash to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining qonuni, Adliya vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan davlat tilida ish yuritishni ta’minlamagan mansabdor shaxslarga nisbatan javobgarlikni kuchaytirish bo‘yicha qonun loyihasi, o‘tgan yaqin kunlarda Ichki ishlar vazirligi tashabbusligida normativ-huquqiy hujjatlar muhokamalari portaliga joylashtirilgan “O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligiga qabul …

Yurtimiz tarixini o‘rganishda joy nomlari muhim manbalardan biridir

Yurtimiz tarixini o‘rganishda joy nomlari muhim manbalardan biridir

12.06.2020

Mustaqillik yillarida bebaho tariximiz, milliy urf-odatlarimiz, qadriyatlarimiz qayta tiklanib, bu borada chuqur o‘rganishlar olib borilmoqda. Ayniqsa, hududlar, shahar va qishloqlar, mahallalarimizdagi joy nomlarini o‘rganish yuzasidan har tomonlama keng qamrovli ilmiy-tadqiqot ishlari samarali tarzda olib borilyapti. Bu esa yurtdoshlarimizning o‘zi tug‘ilib voyaga yetgan va umrguzoronlik qilayotgan qadrdon maskanlarning nomlarini yanada chuqur o‘rganishlarida yaqindan yordam bermoqda.Ma’lumki, joy nomlari yurtimizning qadimiy tarixi, geografik sharoiti, xalqimizning orzu-umidlari, milliy urf-odatlari, qadriyatlari, ona tilini o‘zida ifoda etgan ulkan xazinadir.Keyingi yillarda mamlakatimizning barcha sohalarida islohotlar izchil ravishda davom etmoqda. Ana shu jarayonda har bir hududda yaratuvchilik, bunyodkorlik ishlari amalga oshirilyapti. Ma’naviy-ma’rifiy yo‘nalishda …

DONOLARIMIZ MILLAT TILI HAQIDA

DONOLARIMIZ MILLAT TILI HAQIDA

11.06.2020

Barchaga ayonki, millatning millat bo‘lib yuksalishida davlat tilining ahamiyati katta. U har qanday davlatning tarixiy taraqqiyoti negizida vujudga kelgan, o‘zlikni anglash, milliy ong va tafakkurning in’ikosi, avlodlar o‘rtasidagi ruhiy-ma’naviy bog‘liqlik vositasi bo‘lib xizmat qiladi. Shu bois davlat tili tarixiy an’ana asosida muayyan davlat hududida istiqomat qiladigan barcha xalqlar mavjud tillaridan birini umum til deb tan olinadi. Davlat tili mamlakatda yashaydigan turli millat va elatlar yakdilligini ifoda etadi. Xalqning davlat sifatida rivojlanib, yuksalishiga asos bo‘ladigan boshqa omillar kabi davlat tili shu yurtda yashovchi fuqarolarning or-nomusi, g‘ururi kabi ulug‘lanadi. Buyuk ajdodlardan avlodlarga bebaho meros sifatida o‘tib kelayotgan …

Til – xalq tafakkuri ko‘zgusi

Til – xalq tafakkuri ko‘zgusi

09.06.2020

O‘zbek xalqi qadim-qadimdan tabiat bilan hamnafaslikda yashab, ijtimoiy turmushning turli jabhalarida o‘ziga xos taraqqiyot yo‘lini bosib o‘tgani uning milliy qadriyatlarida, urf-odatlarida, an’analarida o‘z aksini topgan. Shu tariqa xalq tafakkurining tarkibiy qismi hisoblangan til taraqqiyotida ham o‘zgarish va rivojlanishlar sodir bo‘lishini har bir davrning o‘zi taqozo etishini inkor etib bo‘lmaydi.Ko‘pchilik “ekologiya” deganda faqat tevarak-atrofimizdagi tabiatni, tog‘u toshlarni, daryo-ko‘llarni ko‘z o‘ngiga keltiradi. Bu to‘g‘ri. Ammo inson qalbi, his-tuyg‘ulari, jumladan, tili ham himoyaga muhtoj ekanini unutmasligimiz kerak.Abdulla Oripov “Qo‘riqxona” she’rida yozganidek,Oqibatni asrang, oqibat guyoAyiqdek qaydadir topmasin zavol.Hayoni asrangiz, kuymasin hayo,Otashga duch kelgan palopon misol.Bunday tashbehlarni ona tilimizga nisbatan …

DAVLAT TILINI RIVOJLANTIRISH – BUGUNNING MUHIM VAZIFASI

DAVLAT TILINI RIVOJLANTIRISH – BUGUNNING MUHIM VAZIFASI

09.06.2020

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 4-moddasiga muvofiq, O‘zbekistonda davlat tili o‘zbek tilidir. Prezidentimizning 2019-yil 21-oktyabrdagi “O‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeini tubdan oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni bilan Vazirlar Mahkamasi tuzilmasida Davlat tilini rivojlantirish departamenti tashkil etildi. Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 20 yanvardagi “Mamlakatda davlat tilida ish yuritishni samarali tashkil qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq davlat idoralarida, vazirlik va xo‘jalik tashkilotlarida rahbarning maʼnaviy-maʼrifiy ishlar samaradorligini oshirish, davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini taʼminlash masalalari bo‘yicha maslahatchisi lavozimi joriy etildi. Bu, joylarda davlat tili va uning qo‘llanilishi bilan bog‘liq jarayonlarni muvofiqlashtirish imkonini beradi. Keling, bu borada Navoiy …