"Dunyodagi qadimiy va boy tillardan biri boʻlgan oʻzbek tili xalqimiz uchun milliy oʻzligimiz va mustaqil davlatchiligimiz timsoli, bebaho maʼnaviy boylik, buyuk qadriyatdir." O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev
16:48:21 (GMT +5) 30.01.2020 Du

Maslahatchi minbari

Narpayda 16 ta aholi punkti, Urgutda 13 ta mahalla nomsiz yoki nomi qonun talablariga mos kelmaydi

Narpayda 16 ta aholi punkti, Urgutda 13 ta mahalla nomsiz yoki nomi qonun talablariga mos kelmaydi

21.06.2021

“Geografik obyektlarning nomlari to‘g‘risida”gi qonun asosida Samarqand viloyatidagi bir qator geografik obyektlarni nomlash borasida joriy yilning 6 oyi davomida qilingan ishlar oʻrganildi.Jumladan, Narpay tumanida nomsiz va nomi qonun talablariga mos kelmaydigan 16 ta aholi punkti, 949 ta ko‘cha, 2 ta ziyoratgoh, 96 ta qabriston, Jomboy tumanida 225 ta ko‘cha, Urgut tumanida 13 ta yangi mahalla, Nurobod tumanida 1 ta yangi aholi punkti, 99 ta ko‘cha nomlari ekspertizadan o‘tkazilib, xalq deputatlari viloyat hamda tuman Kengashlari qarorlari bilan tasdiqlandi va davlat reyestri bazasiga kiritish uchun yuborildi.Shuningdek, nomsiz va nomi qonun talablariga mos kelmaydigan Samarqand shahridagi 130 ta …

O‘zbek tiliga ehtiromni Dushanbeda o‘rgandik

O‘zbek tiliga ehtiromni Dushanbeda o‘rgandik

14.06.2021

Mamlakatimiz Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Tojikiston Respublikasiga rasmiy tashrifi, oliy darajadagi  uchrashuv va muzokaralar jarayoni hamda ikki mamlakat o‘rtasidagi hamkorlikni rivojlantirish yo‘lidagi ulkan xizmatlari uchun davlatimiz Rahbarining Tojikistonning yuksak mukofoti - I darajali “Zarrintoj” ordeni bilan mukofotlanganligi haqidagi  teleko‘rsatuvlarni tomosha qila turib, beixtiyor iliq xotiralar yodimga tushdi... Darhaqiqat, Tojikiston bilan yaqin qo‘shnimiz, xalqlarimizning muqaddas yeriyu suvi, dini bir, tarixi va taqdiri, tashvishu shodliklari mushtarak. Hatto, o‘zbek tiliga munosabatlari ham. Bunga o‘zim jonli guvohman....Toshkent davlat universiteti (hozirgi O‘zMU) jurnalistika fakultetining 2-kursini bitirgan ikki talaba – dugonam Po‘latoy Botirova bilan - 1977 yilning yozida Dushanbe shahrida o‘zbek tilida …

“Unicon.uz” DUK va Fanlar akademiyasi o‘rtasida uchrashuv bo‘lib o‘tdi

“Unicon.uz” DUK va Fanlar akademiyasi o‘rtasida uchrashuv bo‘lib o‘tdi

13.06.2021

"Unicon.uz" - Fan-texnika va marketing tadqiqotlari markazi davlat unitar korxonasida O‘zbekiston Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti xodimlari bilan hamkorlikda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi «Mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoniga oid bajariladigan vazifalar muhokamasi yuzasidan yig‘ilish bo‘lib o‘tdi.Uchrashuvda Farmonda belgilangan vazifalarni o‘z vaqtida va to‘liq ijrosini ta’minlash yuzasidan ustuvor yo‘nalishlar atroflicha muhokama qilindi. Davlat tilining zamonaviy AKTga faol integratsiyalashuvini ta’minlash borasida O‘zbek tilini Internet tarmog‘ida ommalashtirish, unda munosib o‘rin egallashini ta’minlash, dasturiy mahsulotlarning o‘zbekcha ilovalarini yaratish, o‘zbek tilini o‘rgatuvchi kompyuter dasturlarini keng miqyosda amaliyotga tatbiq qilish, …

Toshkent viloyatining Bo‘stonliq tumanida o‘rganish tadbirlari tashkil etildi

Toshkent viloyatining Bo‘stonliq tumanida o‘rganish tadbirlari tashkil etildi

07.06.2021

2021-yil 5-iyun kuni Toshkent viloyati maslahatchisi S.Fayzullayev tomonidan Toshkent viloyatining Bo‘stonliq tumanida o‘rganish tadbirlari tashkil etildi.Tadbirda Bo‘stonliq tumani maslahatchisi Shuhrat Samadov ham ishtirok etdi. O‘rganish davomida 50 dan ortiq eʼlonlar, peshlavhalar, banerlar ko‘zdan kechirildi. Davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga to‘g‘ri kelmaydigan eʼlonlar olib tashlandi, olib tashlanishi uchun vaqt talab qilinadigan reklama obyektlari bo‘yicha mas'ullarga ogohlantirishlar berildi.Toshkent viloyati hokimligiMatbuot xizmati

O‘zbek tiliga eʼtirof

O‘zbek tiliga eʼtirof

02.06.2021

Behzod Safarov: Har tong onajonimning duolarini olib ishga otlanaman. Nazarimda volidam aytadigan duolari vujudimdan ruhiyatimgacha tomirimdagi qondek yuguradi. Mehribonimning ona tilimda qilgan ezgu niyatlari go‘yo boshqa tillarda bunday chiroyli jaranglamaydigandek... Shunga aytishsa kerakda, “til millatning yuragi” deb. To‘g‘ri, Behbudiy bobomiz aytganlaridek, “to‘rt tilni o‘rganish zarur”. Boisi, dunyoga chiqish til bilish orqalidir. Chunki, til nafaqat muomala vositasi, balki xalqning madaniyati, urf-odati, uning turmush tarzi, tarixidir. Ammo, mеnimcha, o‘zbek tilida har kuni duo bilan farzandlarini o‘qishga, ishga, safarga jo‘natish ham faqat bizning millatda bor qadriyat.Eldor Bahodirov: O‘qiganlarimni eslayman, "..til xalqni tarbiyalaydi, o‘qitadi, urf-odat, anʼanalarini saqlaydi" deb tilga taʼrif bergan …

ISH QOG‘OZLARI BILAN ISHLASHDA IMLO QOIDALARIGA E’TIBOR!

ISH QOG‘OZLARI BILAN ISHLASHDA IMLO QOIDALARIGA E’TIBOR!

01.06.2021

Kishi o‘z fikrini aniq va ravon ifodalashi uchun tildagi uslublardan ham xabardor bo‘lishi, kundalik so‘zlashuv tilidan tashqari rasmiy - ish yuritish tilini ham bilishi kerak. Shuning uchun ham "Davlat tili haqida"gi Qonunning 8-14-moddalarida ish yuritishning tilga aloqador jihatlari qoidalashtirilgan. Ish yuritish jarayonida eng ko‘p ishlatiladigan ariza, bayonnoma, dalolatnoma, ishonchnoma, ma’lumotnoma, tavsifnoma, tavsiyanoma, taklifnoma, tarjimayi hol, tushuntirish xati, e’lon, hisobot kabi ish qog‘ozlari ma’lumot-axborot hujjatlari sifatida umumlashtiriladi. Yonma-yon keladigan undoshlarning imlosi: 1) baland, Samarqand, poyezd; do‘st, past, artist, g‘isht kabi so‘zlarda d, t tovushi ba’zan aytilmasa ham, yoziladi; 2) metall, kilogramm, kilovatt, kongress kabi o‘zlashma so‘zlar …

O‘zbek tili va adabiyotini o‘qitishning zamonaviy metodikasi: integratsiya, metodologiya va amaliyot

O‘zbek tili va adabiyotini o‘qitishning zamonaviy metodikasi: integratsiya, metodologiya va amaliyot

24.05.2021

Bugungi kunga kelib o‘zbek tilining mavqeyini yangi bosqichga olib chiqish, tilni o‘qitishda ilg‘or va zamonaviy yondashuvlarni keng joriy etish borasida qator islohotlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, o‘qitish dasturi, standartlari va darsliklarni yaratishga bo‘lgan yondashuv ham o‘zgarmoqda.Umumiy o‘rta taʼlim muassasalarida o‘zbek tili hamda ona tili va adabiyot fanini o‘qitishda zamonaviy va ilg‘or pedagogik texnologiyalarni, xususan, xalqaro tajribalarga asoslangan kompetensiyaviy yondashuvlarni rivojlantirish hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2020-yil 20-oktabrdagi PF-6084-son Farmonida belgilangan vazifalardan kelib chiqib “O‘zbek tili va adabiyotini o‘qitishning zamonaviy metodikasi: integratsiya, metodologiya va amaliyot” mavzusidagi xalqaro …

O‘rmon xo‘jaligi va davlat tili: konsepsiyalar ijrosining uyg‘unligi

O‘rmon xo‘jaligi va davlat tili: konsepsiyalar ijrosining uyg‘unligi

05.05.2021

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Andijon viloyatida 2018-2019-yillarda agrar sohani rivojlantirishga qaratilgan dastur va loyihalar taqdimoti bilan tanishuvi jarayonida “Vaqti kelib, o‘rmon xo‘jaligi alohida yirik sohaga aylanishi zarur”, deya taʼkidlagan edi.Darhaqiqat, mamlakatimizda so‘nggi 4 yil mobaynida o‘rmon xo‘jaligiga eʼtibor ortib, foydalanilmayotgan yerlardan unumli foydalanish, sohaga innovatsion g‘oyalarni tatbiq etish, daromad topishning eng qulay manbayi ekanligiga jiddiy eʼtibor qaratilmoqda.Xususan, 2020-yil 6-oktabr kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasida o‘rmon xo‘jaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PQ-4850-son hamda 2021-yil 21-yanvardagi “O‘rmon xo‘jaligi sohasida ilm-fanni rivojlantirish va ilmiy-tadqiqot ishlarini rag‘batlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4960-sonli qarorlari qabul qilindi.Konsepsiya qabul qilinishidan …

Inomjon Azimov: Millat kelajagiga beparvo boʻlmang, muhtaram deputatlarimiz!

Inomjon Azimov: Millat kelajagiga beparvo boʻlmang, muhtaram deputatlarimiz!

23.04.2021

“Milliy tiklanish” partiyasi yetakchisi Alisher Qodirovning mulohazalarini oʻqib, toʻgʻrisi, tashvishga tushib qoldim. Nahotki, deputatlarimiz shunchalik loqayd, shunchalik dunyoqarashi tor?! Oʻqimaganlar uchun: “Qonun loyihasini muhokamasida XDPning sovetcha qarashlari va “Milliy tiklanish”ni azaldan jini suymaydiganlar bilan qonunga jiddiy e’tibor bermayotganlarning kayfiyatlari ustuvorlik qilmoqda. O‘zbek tili qadrini ko‘tarish va uni ustuvorligini ta’minlash uchun kiritayotgan takliflarimiz “qolgan millatlarni xafa qilib qo‘ymasligimiz kerak” yondashuvi bilan qabul qilinmay qoladigandek. Kechagi sessiyada shunday normalardan biri yetarli ovoz yig‘madi. Qonunning 11-moddasida davlat xizmatchisi o‘zbek tilini bilishi shartligi belgilangan. Hali bu moddaga yetib kelmadik. Lekin 4-moddada fuqaroni davlat tilini bilmaganligi uchun huquqini cheklamaslik to‘g‘risida …

Surxondaryo viloyati Bandlik bosh boshqarmasida maʼnaviy-maʼrifiy ishlar va davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini taʼminlash masalalari o'rganildi

Surxondaryo viloyati Bandlik bosh boshqarmasida maʼnaviy-maʼrifiy ishlar va davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini taʼminlash masalalari o'rganildi

21.04.2021

Mamlakatimizda o‘zbek tilining davlat tili sifatidagi maqomi va nufuzini oshirish borasida har bir sohada muhim o‘zgarishlar, yangilanishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tizimida ham ushbu yo‘nalishda jadal islohotlar yo‘lga qo‘yilmoqda. Tizimda amalga oshirilayotgan ishlarni o‘rganish maqsadida Bandlik va mehnat munosabatlari vazirining Maʼnaviy-maʼrifiy ishlar samaradorligini oshirish va davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini taʼminlash masalalari bo‘yicha maslahatchisi Gullola Isakova Surxondaryo viloyati Bandlik bosh boshqarmasi hamda viloyatning tuman (shahar) Aholi bandligiga ko‘maklashish markazlari faoliyatini o‘rgandi.Dastlab vazir maslahatchisining tashabbusi bilan viloyat Bosh boshqarmasida maʼnaviyat soati tashkillashtirib, unga Surxondaryo viloyat hokimining Maʼnaviy-maʼrifiy ishlar samaradorligini oshirish …

Davlat tilini hurmat qilish - barcha fuqarolarning insoniy burchidir

Davlat tilini hurmat qilish - barcha fuqarolarning insoniy burchidir

16.04.2021

Tashqi targ‘ibot vositalarining davlat tilida bo‘lishi bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biri sanaladi. Shu millat maʼnaviyati, qadriyati, madaniyati ko‘zgusi sanalmish davlat tilini hurmat qilish, uning meʼyoriy hujjatlariga amal qilish, barcha fuqarolarning insoniy burchi sanaladi. Ming afsuski, hali hanuz tadbirkorlarimiz o‘rtasida o‘z reklamalarini rus yoki ingliz tillaridagi so‘zlar bilan nomlayotganlar ham bor.Ushbu kamchiliklarni bartaraf etish, ularga tushuntirish ishlarini olib borish maqsadida bugun, Buxoro tuman hokimligi ishchi guruhi tumanning “Gulshanobod” mahalla fuqarolar yig‘inida bo‘lib, hududning Buxoro shahri va Kogon tumani chegarasigacha bo‘lgan joyida faoliyat yuritayotgan tadbirkorlar bilan uchrashuv oʻtkazdilar.Yo‘l qo‘yilgan kamchiliklar bartaraf etildi, baʼzi tashqi targ‘ibot vositalarini almashtirish …

Tashqi yozuv va peshlavhalar: davlat tiliga e’tibor vijdon ishiga aylanishi kerak

Tashqi yozuv va peshlavhalar: davlat tiliga e’tibor vijdon ishiga aylanishi kerak

14.04.2021

Sir emaski, bugun davlat tiliga e’tibor, o‘zbek tilini rivojlantirish, uning davlat tili sifatidagi nufuzi va maqomini oshirish bilan bog‘liq tarixiy islohotlar davrida yashamoqdamiz. Ushbu ezgu amaliy sa’y-harakatlarning, avvalo, muhtaram Yurtboshimiz tomonidan dadil boshlab berilganligi, bugun davlat tiliga e’tiborning tobora yuksalib borayotganligini alohida qayd etish joiz.Ta’bir joiz bo‘lsa, tashqi yozuv va peshlavhalarni hayotimizda kechayotgan yorqin islohotlarning ko‘zgusi deyish mumkin. Ammo ming taassufki, ushbu ko‘zgu yillar davomidagi e’tiborsizlik oqibatida anchayin xira tortdi. Ya’nikim, tashqi yozuvlar, peshlavhalar, reklama va axborot matnlari aralash-quralash tilda, o‘zbilarmonlik bilan yoziladigan bo‘ldi. Yaxshilab razm solinsa, shahar va ko‘chalarni yomg‘irdan keyingi qo‘ziqorinlar kabi turli …

Yangi tahrirdagi alifboga munosabat

Yangi tahrirdagi alifboga munosabat

29.03.2021

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat tilini rivojlantirish departamentining rasmiy sahifasida departament tomonidan O‘zbekiston Respublikasining “Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etish to‘g‘risida”gi qonuni loyihasi yuzasidan munosabat bildirildi. Aslida, ushbu qonun loyihasi regulation.gov.uz saytida e’lon qilingan kundan boshlab turli xil munozaralarga sabab bo‘lib kelayotgan edi. Bu esa o‘z o‘rnida xalqimizning o‘zbek milliy alifbosiga bo‘lgan hurmati va e’tiboridan dalolat beradi.Alifbo odatiy va katta ahamiyatga ega bo‘lgan hodisa sanaladi. Kundalik hayotimizda alifbodan ko‘p foydalanamiz, ma’lumot olamiz va ma’lumot tarqatamiz. Bu amallardan ijtimoiy kelib chiqishidan qat’iy nazar yosh-u qari bir xilda foydalanadi. Shu bilan bir qatorda, davlat tilini …

Maqsad aniq, endi ortga yo‘l yo‘q

Maqsad aniq, endi ortga yo‘l yo‘q

18.03.2021

Islohotlar hech qachon oson kechmagan. Bundan to‘rt yil avval mamlakatimiz hayotida boshlangan yangilanishlar jarayoni ham ko‘plab sohada yig‘ilib qolgan muammolarni hal etish uchun juda katta kuch, mehnat, iroda hamda qatʼiyat zarurligini yaqqol ko‘rsatdi. Masalan, uzoq vaqtdan buyon yechilmay kelayotgan, hamisha bahs-munozaraga sabab bo‘lgan og‘riqli masalalarimizdan biri — bu mamlakatimizda lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga o‘tish bilan bog‘liq.2000-yilda kirill yozuvidan voz kechib, lotin yozuviga o‘tishimiz kerak edi, o‘tolmadik. Keyinchalik bu muddat 2005-yilga cho‘zildi, yana o‘tolmadik. 2010-yil dedik, baribir amaliy natija kutilganidek bo‘lmadi. Shu bois ham aholida ishonch susaydi, turli eʼtirozli fikrlar ko‘paydi. Aslida qachonlardir boshlangan islohot …

MAʼNAVIY YUKSAKLIKKA ELTUVCHI NARVON

MAʼNAVIY YUKSAKLIKKA ELTUVCHI NARVON

17.03.2021

Sir emaski, o‘zbek yozuvi yillar davomida ko‘p bor isloh qilingan. Aynan 1929-1940-yillar mobaynida lotin alifbosida bo‘lib, 1940-yildan kirill alifbosiga o‘tilgan edi. 1993-yildan yana lotin alifbosi asosidagi yangi o‘zbek yozuvi joriy etildi. Ming afsuski, 1993-yildan to bugungi kunga qadar “ikki yozuv egasi” bo‘lib kelayotgan edik. Xayriyatki, joriy yil 10-fevralda “Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga bosqichma-bosqich to‘liq o‘tishni ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Vazirlar Mahkamasining 61-sonli qarori va “Yo‘l xaritasi”da uzoq davom etgan ikkiyozuvlilikka uzil-kesil barham berish fursati qat’iy belgilandi. Shu kunlarda hukumatimiz tomonidan lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga o‘zgartirishlar kiritish haqidagi qonun loyihasi muhokama uchun e’lon qilindi. Ayni damda mazkur …

DAVLAT TILINI O‘QITISHDA FINLYANDIYA TAJRIBASI

DAVLAT TILINI O‘QITISHDA FINLYANDIYA TAJRIBASI

12.03.2021

Prezidentimizning o‘tgan yili 6-noyabrdagi taʼlim tizimini isloh qilishga doir farmon va qarorlarida Finlyandiya tajribasini o‘rganish masalasi tegishli idoralar, jumladan, Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi oldiga vazifa sifatida qo‘yilgan edi. Shunga ko‘ra mazkur davlat tajribasi o‘rganilmoqda.Keyingi yillarda ona tilimizni asrab avaylash, davlat tili sifatidagi maqomini ko‘tarish, jahon miqyosida o‘rganilishini rag‘batlantirish va targ‘ibotini kuchaytirishga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Bu saʼy-harakatlar zimmamimizga mamlakatimizdagi taʼlim muassasalarida o‘zbek tilini o‘qitish samaradorligini oshirish masʼuliyatini yuklamoqda. Bu borada ham ilg‘or xorijiy davlatlar, xususan, Finlyandiya tajribasi o‘rganilyapti.Ayni paytda mazkur mamlakatdagi 2341 ta maktabda 560 ming nafar o‘quvchi tahsil olyapti. Finlyandiya maktablari o‘quv rejasiga …

TIL MASALASIDA BAHAMJIHATLIK ZARUR

TIL MASALASIDA BAHAMJIHATLIK ZARUR

11.03.2021

Maʼrifatparvar bobomiz Abdulla Avloniy “Har bir millatning millat ekanligini ko‘rsatadurg‘on oinai jahoni uning tili va adabiyotidir. Tilni yo‘qotmak, millatni yo‘qotmak demakdir. Til yashasa, millat yashar” degan edi. Darhaqiqat, xalqning o‘z tiliga munosabatidan uning millat sifatida jipslashganini yoki parokanda ekanini bilib olish mumkin.Rasul Hamzatovning “Mening Dog‘istonim” kitobida taʼsirli bir xotira keltirilgan. Shoir Parij safari chog‘ida asli dog‘istonlik bo‘lgan, lekin fransuz ayoliga uylanib, musofirchilikda umrguzaronlik qilayotgan rassomni uchratadi. Rassom unga “Vatan sog‘inchi” suratini ko‘rsatib, ona yurtiga bo‘lgan muhabbati va sog‘inchini o‘z asarlariga jo qilayotganini aytadi. Shoirning: “Nega vataningga qayta qolmaysan?” degan savoliga javoban: “Endi kech, o‘z vaqtida …

O‘zbek tili rivoji uchun yana bir tuhfa

O‘zbek tili rivoji uchun yana bir tuhfa

10.03.2021

Vazirlar Mahkamasining Davlat tilini rivojlantirish departamenti tashabbusi hamda Fanlar akademiyasining O‘zbek tili, adabiyoti va folklori institutining bir guruh olimlari tomonidan “O‘zbek tili meʼyorlari (punktuatsiya)” kitobining to‘ldirilgan nashri chop etildi.Kitob 3 000 nusxada, ham lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosida ham kirill alifbosida nashrdan chiqarilgan. Mazkur uslubda kitobning chop ettirilishi, hammaga birdek qulaylik yaratishga qaratilgan desak adashmagan bo‘lamiz.Xabaringiz bor, Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 10-fevraldagi “Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga bosqichma-bosqich to‘liq o‘tishni taʼminlash chora-tadbirlari to‘g‘risida” 61-son qarori qabul qilindi. Lotin alifbosida ish yuritish bo‘yicha qatʼiy muddat belgilandi. Yuqorida chop ettirilgan “O‘zbek tili meʼyorlari (punktuatsiya)” kitobining lotin va kirill alifbolarida …

Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga  to‘liq o‘tishda ziyolilar oldingi safda bo‘ladilar

Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga to‘liq o‘tishda ziyolilar oldingi safda bo‘ladilar

09.03.2021

Taʼlim tizimi jamiyatda kechayotgan yangilanishlar, o‘zgarishlarning tashabbuskori va  harakatlantiruvchi kuch hisoblanadi.Shu bois, mamlakatimizda lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga o‘tish masalasi kun tartibiga qo‘yilganda birinchilardan bo‘lib taʼlim tizimi  o‘z vaqtida bu ishga kirishdi.Maktabgacha taʼlimdan boshlab oliy taʼlimgacha, kadrlarning malakasini oshirish va qayta tayyorlash tizimi, maktabdan tashqari taʼlimda lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosi joriy etildi.Afsuski, ikki marta qatʼiy muddat belgilanishiga qaramay mamlakatimizda barcha sohalarda  lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga to‘liq o‘tilmadi.O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Davlat tilini rivojlantirish departamenti mudiri A.Qirg‘izboyevning  kun.uz  muxbiri bilan “O‘zbekiston kirilldan voz kechib, lotin yozuviga o‘tyapti: rejalar, muammolar va isloh qilinadigan alifbo” mavzusidagi  …

Yozuv ham millat ko‘zgusi

Yozuv ham millat ko‘zgusi

01.03.2021

Odatda, til –  millat ko‘zgusi deya eʼtirof etiladi. Taʼbir joiz bo‘lsa, yozuvni ham millat ko‘zgusi deb atash mumkin. Chunki zaminu zamonlar osha yashab kelayotgan tarix zarvaraqlari va toshbitiklar ham yozuvlar orqali bizga qadar yetib kelgan. O‘sha yozuvlarda xalqning, millatning necha-necha asrlardagi o‘tmish, kechmishlari mujassam. Shu nuqtayi nazardan nafaqat tilimiz, balki yozuvimizning ham qadr-qiymati, nufuzi va mavqeyi doimo eʼtibortalab vazifa bo‘lib qolaveradi. Bu borada yurtimizda keng ko‘lamli ishlar olib borilayotgani ayni haqiqatdir.Vazirlar Mahkamasining joriy yil 11-fevraldagi “Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga bosqichma-bosqich to‘liq o‘tishni taʼminlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 61-sonli qarori ham yozuv masalasiga ustuvor ahamiyat qaralatilayotganidan dalolat …

SHARAF VA IFTIXOR MANZILLARI

SHARAF VA IFTIXOR MANZILLARI

24.02.2021

Ko‘p ming yillik tarixiy tajribalar ko‘rsatadiki, o‘z milliy-maʼnaviy qadriyatlariga tayangan, ularni avaylab-asragan va hayotiy faoliyatida keng qo‘llagan jamiyat rivojlanish yo‘lida og‘ishmay davom etadi, taraqqiyotning barcha pog‘onalarini mardonavor bosib o‘ta oladi. Bu jihatdan, O‘zbekiston xalqi ham o‘zining boy va barqaror amaliy yutuqlariga ega. Xususan, so‘nggi yillarda milliy anʼanalar, maʼnaviy meros, ayniqsa, davlat tilini keng targ‘ib etish va amalda qo‘llash borasida shu qadar keng qamrovli islohotlar olib borilmoqdaki, bu jarayonlarda davlatimiz rahbari eng faol tashabbuskor sifatida barchaga namuna bo‘layotganini alohida eʼtirof etish o‘rinlidir.Yanada quvonchli jihatlardan biri shuki, Yurtboshimiz dunyoning eng yirik xalqaro tashkilotlari yig‘inlarida jahon minbaridan turib, …

Yozuv – umummilliy masala

Yozuv – umummilliy masala

23.02.2021

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 10-fevral kuni qabul qilingan “Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga bosqichma-bosqich to‘liq o‘tishni ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori so‘nggi yillarda o‘zbek tilini rivojlantirish, davlat tining mavqeyini ko‘tarish bo‘yicha qilinayotgan ishlarning uzviy davomi bo‘ldi, desak ayni haqiqat bo‘ladi. Chunki oxirgi paytlarda ko‘pchilkni qiynab kelayotgan va bahslarga sabab bo‘layotgan ikkiyozuvlilik masalasiga oydinlik kiritildi. Endi hammamiz aniq bilamizki, qachon yozuvimiz bitta bo‘ladi va yagona alifboda yoza boshlaymiz. Lotin yozuviga to‘liq o‘tish uchun qo‘yilgan muddat uzoqday tuyulishi mumkin. Ammo mana shu fursat bugun lotin alifbosida yozishga qiynaladigan shaxslar uchun berilgan katta imkoniyat bo‘lib, bundan unumli foydalanib qolish …

Davlat tili siyosatini takomillashtirishning yangi bosqichi

Davlat tili siyosatini takomillashtirishning yangi bosqichi

22.02.2021

Davlat tili deganda biz maʼlum davlat hududida yashovchi fuqarolarning davlat tomonidan belgilab berilgan yagona rasmiy muloqot tilini tushunamiz va davlat hududida yashovchi asosiy xalqdan boshqa millat vakillarining tilini kamsitilmasligi kerak. Qonunchilikda ham bu belgilab qoʻyilgan. Keyingi yillarda mamlakatimizda davlat tilini rivojlantirish deganda ijtimoiy tarmoqlarda boshqa tillarning kamsitilishi boʻlayotganligi haqida turli yolgʻon maʼlumotlar tarqalib bormoqda. Bu bejizga emas, chunki, davlat tiliga eʼtibor qaratilgani sari, ayrim qoʻshtirnoq ichidagi “doʻstlarimiz”, til siyosatini boshqa tomonga burishga, xalq orasida turli tushunmovchiliklarni keltirib chiqarishga harakat qiladi. Bu befoyda, davlatning qonuni bor, “Davlat tili haqida”gi qonunda, Konstitutsiyamizda davlat tili oʻzbek tilidir degan …

Sadoqatda tengsiz Мir Alisher

Sadoqatda tengsiz Мir Alisher

07.02.2021

Аlisher Navoiy (Nizomiddin Mir Alisher) 1441-yilda Hirotda tug‘ilib, shu yerda umrining asosiy qismini o‘tkazgan. Navoiyning otasi, asli Shahrisabzlik bo‘lgan G‘iyosiddin Bahodir Temuriylar xonadoniga yaqin kishilaridan bo‘lgan va Temuriylar saltanati tarkibida bo‘lgan Хurosonning markaziy shahri bo‘lmish Hirot shahriga ko‘chib o‘tgan. Nizomiddinda she`riyatga zavq erta uyg‘ongan. Navoiy bolalikdayoq Farididdin Attorning “Маntiqut-tayr” аsarini yod olgan, mavlono Lutfiy o‘zimning 10-12 ming baytimni birgina baytiga almashtirardim deb yosh shoirning iste`dodiga yuqori baho bergan.Husayn Boyqaro Хuroson taxtiga o‘tirganida, Navoiy hayotida yangi bosqich boshlangan, 28 yoshida muhrdorlik, 31 yoshida vazirlik mansabiga va 46 yoshida Astrobod hokimligiga tayinlangan. Shoir, davlat arbobi bo‘lgan Navoiy …

NAVOIYGA MUNOSABAT

NAVOIYGA MUNOSABAT

24.01.2021

Menga qilsa ming jafo bir qatla faryod aylamam,Elga qilsa, bir jafo ming qatla faryod aylaram.Alisher NavoiyHar bir xalqning o‘z tili, dini, eʼtiqodi va qadriyatlari shuningdek, millat maʼnaviyatiga ulkan hissa qo‘shgan siymolari bo‘ladi. Masalan, hindlar uchun Mahatma Gandi, xitoyliklar uchun esa Konfutsiy qadrlidir. O‘zbek xalqi olimu fuzalo, sarkardayu mutafakkirlarga boy, biroq Hazrat Nizomiddin mir Alisher bu millatning vijdoni hisoblanishini unutmaslik kerak.Madaniyatli inson boshqa birovning qadriyatlarini oyoqosti qilmaydi, aksincha,  ularga hurmat ko‘rsatadi.Turkiylar uchun o‘zidan kechib, buyuk ishlarni amalga oshirgan, jumladan, o‘zbek tili va adabiyotini o‘z davrida ko‘klarga ko‘targan, turkiy tilni adabiy, badiiy tilga aylantirgan shoir, olim, davlat …

Navoiyni anglash...

Navoiyni anglash...

23.01.2021

Buyuk mutafakkir bobokalonimiz hazrat Alisher Navoiyni xalqimiz turkiy tillarning asoschisi, so‘z mulkining sultoni, buyuk mutafakkir shoir sifatida yaxshi biladi. Uning bebaho adabiy merosi nafaqat xalqimiz, balki butun jahon adabiyoti tarixida alohida o‘rin tutadi. Buyuk bobomiz o‘zining asarlarida yuksak umumilliy g‘oyalar, ona tilimizning butun bo‘y-bastiniyu cheksiz latofatini ko‘rsatib bergan.Keyingi yillarda mamlakatimizda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar har bir jabhada o‘zining aksi, ijobiy natijasini ko‘rsatmoqda. Xususan, mamlakatimizda o‘sib kelayotgan yosh avlodning intellektual salohiyatini oshirish, ularning qalbida yuksak axloqiy fazilatlarni kamol toptirish maqsadida buyuk allomalarimiz, yozuvchi va shoirlarimizning tavallud sanalarini keng nishonlash, ular qoldirgan boy adabiy merosni yurtimizda …

O‘zlikni tanitguvchi maʼnaviyat bulog‘i

O‘zlikni tanitguvchi maʼnaviyat bulog‘i

20.01.2021

Til – hayotning boshlanishi. Inson o‘z ona tili yordamida yangi tushunchalar va munosabatlarni anglay boshlaydi. Ona tili bizga ona suti bilan singdiriladi.Prezidentimiz Shavkat Mirziyeyov o‘zbek tilini asrash va qadrlash borasida bunday degan edi: “Ona tilimiz — milliy maʼnaviyatimizning bitmas-tuganmas bulog‘idir. Shunday ekan, unga munosib hurmat va ehtirom ko‘rsatish barchamizning nafaqat vazifamiz, balki muqaddas insoniy burchimizdir”. Darhaqiqat, ushbu maʼnaviyat bulog‘idan bahramand bo‘lganimiz sayin ajdodlarimiz qoldirgan maʼnaviy meros qanchalar bebaho ekanini yanada chuqurroq anglaymiz.Yuksak taraqqiy etgan davlatlar darajasiga erishish va raqobatdosh bo‘lish uchun O‘zbekiston fuqarolari xalqaro tillarni bilishlari muhim, albatta. Chunki biz global rivojlanish tendensiyalaridan orqada qola olmaymiz. …

Munosabat: Davlat tilida ish yuritish qo‘llanmasi haqida

Munosabat: Davlat tilida ish yuritish qo‘llanmasi haqida

15.01.2021

Xabaringiz bor, o‘tgan yili Davlat tilini rivojlantirish departamenti tomonidan “Davlat tilida ish yuritish” qo‘llanmasining to‘ldirilgan va takomillashtirilgan 9-nashri qayta nashrdan chiqarildi. Tabiiyki bu ko‘pchilikni quvontirdi. Kitob taqdimotidan so‘ng, departamentga “nima uchun kiril alifbosida chiqarildi?”, “qo‘llanma kimlar uchun mo‘ljallangan axir?”, “yoshlar uchun qo‘llanma yo‘qmi?” kabi ko‘plab baxs-munozarali savollar berildi. Kuni kecha lotin alifbosiga asoslangan “Davlat tilida ish yuritish” qo‘llanmasining 15 ming nusxadagi qayta nashri chiqarildi. Barcha davlat va nodavlat muassasalarga bepul tarqatilmoqda. Bir so‘z bilan aytganda departamentning mazkur qo‘llanmani chop ettirishdagi saʼy-harakatlari maqtovga loyiq. Qo‘llanma 5 turdagi hujjatlar ustida ishlash bo‘yicha maʼlumot beradi. 1. Tashkiliy hujjatlar; 2. Farmoyish hujjatlari; 3. …

“O‘Z TILIGA SADOQAT, BU –  VATANIY ISHDIR”

“O‘Z TILIGA SADOQAT, BU – VATANIY ISHDIR”

14.01.2021

Til – buyuk neʼmat. U millatning mavjudligi, g‘ururi va o‘ziga xosligini ifodalaydi. Shunday ekan, har bir inson o‘z tilini bilishi, uni ulug‘lashi va shu bilan birga boshqa xalqlarning tilini ham hurmat qilishi, imkon qadar o‘rganishi foydadan xoli emas. Bu turli xalqlar o‘rtasidagi munosabatlarni mustahkamlashi barobarida tilning nufuzi va mavqeyini oshirishga xizmat qilishi tabiiy. Til tarixi va tuzilishini xalqning rivojlanish tarixi va milliy o‘ziga xosligidan ayri holda o‘rganib bo‘lmaydi. Chunki har bir xalq tilida millat o‘tmishi, asriy qadriyatlari, madaniyati o‘z ifodasini topadi. Turkiy tilni ilk bor garammatik nuqtayi nazardan tadqiq etgan alloma bobomiz Mahmud Qoshg‘ariy  “Devonu …

Til — davlatning timsoli, mulki

Til — davlatning timsoli, mulki

08.01.2021

“O‘zstandart” agentligi tomonidan mamlakatimizda faoliyat yuritayotgan muvofiqlikni baholash idoralari, shu jumladan xususiy sertifikatlashtirish idoralari va laboratoriyalarida davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishining holati tizimli o‘rganilmoqda. Xususan, Toshkent shahridagi “Topfin result” va “Nipo standart” korxonalari qoshidagi mahsulotlarni sertifikatlashtirish idoralari va sinov laboratoriyalarida muvofiqlikni baholash natijalarini davlat tilida rasmiylashtirilishi, muvofiqlikni baholashda qo‘llanilayotgan standartlarning davlat tiliga tarjima qilinishida mutaxassislarning jalb qilinishi bilan bog‘liq masalalar muhokama etilib, bu yo‘nalishdagi ishlar tahlil qilindi va kelgusida amalga oshirilishi lozim bo‘lgan rejalar belgilab olindi.Azamat PARDAYEV,“O‘zstandart” agentligi direktorining maslahatchisi"standart.uz" saytidan olindi

TIL – MILLAT TARAQQIYOTI VA KELAJAGINING MUHIM OMILI

TIL – MILLAT TARAQQIYOTI VA KELAJAGINING MUHIM OMILI

29.12.2020

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6084-sonli Farmoni hamda Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 20-fevraldagi “Tashqi reklama bozorini tartibga solish to‘g‘risida”gi qarorining ijrosini ta’minlash maqsadida Shahrisabz shahrida joylashgan bir qator savdo obyektlarining tashqi reklama vositalari, peshlavha va boshqa axborot matnlarining davlat tiliga muvofiqligi o‘rganildi.Shahrisabz shahar hokimining maslahatchisi F.Axmedova tashabbusi bilan Ma’naviyat va ma’rifat markazi shahar bo‘linmasi rahbari L.Abdullayeva, shahar Xalq ta’limi bo‘limi uslubchisi Ch.Mannonova hamkorligida tashkil qilingan nazorat-targ‘ibot tadbirida Ipak yo‘li shohko‘chasida joylashgan oziq-ovqat va maishiy savdo do‘konlari, go‘zallik salonlari, xususiy shifoxona hamda dorixonalardagi mavjud tashqi yozuvlarning davlat tili …

Favqulodda vaziyatlar vazirligi Akademiyasida “Qadring baland bo‘lsin, ona tilim!” mavzusida ma'naviy-ma'rifiy tadbir tashkil etildi

Favqulodda vaziyatlar vazirligi Akademiyasida “Qadring baland bo‘lsin, ona tilim!” mavzusida ma'naviy-ma'rifiy tadbir tashkil etildi

22.12.2020

Favqulodda vaziyatlar vazirligi Akademiyasida “Qadring baland bo‘lsin, ona tilim!” mavzusida ma'naviy-ma'rifiy tadbir tashkil etildi.Unda O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a'zosi, filologiya fanlari nomzodi Hulkar Hamraeva ma'ruza qildi.Ma'ruzachi o‘z so‘zida o‘zbek tili taraqqiyoti bugungi kunga qadar juda katta tarixiy yo‘lni bosib o‘tganligi, tilimizning ilk namunalari O‘rxun-Enasoy bitiklarida, ulardagi yozuvlarda aks etganligi, tilimiz qadimgi turkiy tillar turkumiga kirishi xususida misollar orqali tushuntirishlar berib o‘tdi.Darhaqiqat, XI-XII asrlarda mamlakatimiz hududida eski turkiy til shakllangan bo‘lib, Mahmud Qoshg‘ariyning bu davrda yaratilgan “Devoni lug‘otit-turk” asari eski turkiy tilda yozilgan betakror va nodir asarlardan hisoblanadi. Ushbu asar nafaqat badiiy, balki ilmiy, ijtimoiy ahamiyatga ega …

Til madaniyatining mashʼali bo‘laylik!

Til madaniyatining mashʼali bo‘laylik!

15.12.2020

“Davlat tili haqida”gi qonun qabul qilinishi mustaqilligimiz yo‘lidagi dastlabki qadam edi. Chunki o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilgan 1989-yilda hali sho‘rolar tuzumi hukmronlik qilardi. Qonunning qabul qilinishi maʼrifiy-maʼnaviy qiymatidan tashqari, tilimizning qadri, millatimizning qayta tiklanishida muhim rol o‘ynadi.1992-yilda qabul qilingan Bosh Qomusimizning 4-moddasida o‘zbek tili, mavqeуiga ko‘ra, davlatimiz mustaqilligi ramzlaridan biriga tenglashtirilib, davlat tili sifatida belgilab qo‘yilgani uning jamiyatimizdagi nufuzini yorqin va to‘liq ifodalab turibdi. So‘nggi yillarda bu borada amalga oshirilgan ishlar tilimiz mavqeуini yana bir karra yuqoriga ko‘tardi.Shuni alohida taʼkidlash lozimki, davlatimiz rahbari tashabbusi bilan  “21-oktabr – O‘zbek tili bayrami kuni” deb belgilanib, mamlakatimiz …

Konstitutsiya bergan huquq — milliy tilni avaylab, avlodlarga yetkazish ulug‘ sharaf va burchdir

Konstitutsiya bergan huquq — milliy tilni avaylab, avlodlarga yetkazish ulug‘ sharaf va burchdir

08.12.2020

Eng ilg‘or mamlakatlarning konstitutsiyalaridan qolishmaydigan asosiy Qonunimizning yaratilishida xalqimizning milliy o‘ziga xosligi, jumladan, milliy tili, necha ming yillik milliy davlatchilik tajribasi hamda dunyoning to‘qsondan ortiq davlatining ilg‘or konstitutsiyalaridagi tajribalar hisobga olingan. Xalqaro ekspertlar ko‘p bor ta’kidlaganlaridek, unda eng muhim xalqaro huquqiy hujjatlarda mustahkamlangan va umum e’tirof etilgan ilg‘or demokratik prinsiplar o‘z in’ikosini topgan. Milliy tilini rivojlantirish har bir xalqning eng muhim huquqlaridandir O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 4-moddasida mustahkamlab qo‘yilganidek, «O‘zbekiston Respublikasining davlat tili o‘zbek tilidir». Ayni paytda ushbu moddada: «O‘zbekiston Respublikasi o‘z hududida istiqomat qiluvchi barcha millat va elatlarning tillari, urf-odatlari va an’analari hurmat qilinishini ta’minlaydi, …

ONA TILINI BILISH – O‘ZLIKNI ANGLASH

ONA TILINI BILISH – O‘ZLIKNI ANGLASH

04.12.2020

Tanqid – achchiq, mevasi – shirinOchig‘ini aytish kerak, navbatdagi yig‘ilish o‘ziga xos bo‘ldi. U tanqidiy-tahliliy ruhda o‘tgan bo‘lsada, zalda ko‘tarinkilik kayfiyati hukmron edi. To‘g‘rida, davlat tilini rivojlantirish borasida bundan bor-yo‘g‘i 3-4 yil oldin butun boshli mamlakatda bajarilishi u yoqda tursin, hatto xayolga ham kelmagan ishlar, mana bir yil davomida faol amalga oshirib kelinmoqda.Ha, Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universitetida vazirlik, idora va xo‘jalik birlashmalari rahbarlarining maʼnaviy-maʼrifiy ishlar samaradorligini oshirish, davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini taʼminlash masalalari bo‘yicha maslahatchilari faoliyati tahliliga bag‘ishlangan yig‘ilish mana shunday muhitda o‘tdi.Unda maslahatchilarning 2020-yilning o‘tgan …

O‘Z TILIM BAXTIM MENING - MILLATIM FAXRIM MENING!

O‘Z TILIM BAXTIM MENING - MILLATIM FAXRIM MENING!

30.11.2020

Har bir davlatning davlat tiliga bo‘lgan e’tiborini mustaqillikka bo‘lgan e’tibor deb, davlat tiliga ehtirom va sadoqatni, ona vatanga ehtirom va sadoqat deb bilishimiz, shunday qarashni hayotimiz qoidasiga aylantirishimiz kerar.Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston Respublikasi PrezidentiBarchamizga ma’lumku, mustabit tuzum davrida tilimizni yo‘qotishga ko‘p urunishlar bo‘lgan edi. Lekin, xalqimiz o‘z ona tilini – milliy g‘ururini saqlab qoldi. Millatparvar ziyolilar, tilimiz fidoiylarining jonkuyarligi natijasida 1989-yil 21-oktabr kuni qabul qilingan qonunga asosan, oʻzbek tili mamlakatimizda davlat tili maqomiga ega bo‘ldi.Mazkur tarixiy sanadan qariyb o‘ttiz yil o‘tib bu borada yana bir qutlug‘ qadam qo‘yildi. Muhtaram Prezidentimiz 2019-yil 21-oktabr kuni “O‘zbek tilining davlat tili …

TIL — MILLIY G‘URURIMIZ, O'ZLIGIMIZ VA DAVLATCHILIGIMIZ TIMSOLI

TIL — MILLIY G‘URURIMIZ, O'ZLIGIMIZ VA DAVLATCHILIGIMIZ TIMSOLI

24.11.2020

Til — qomus, madhiya, bayroq kabi millatning o‘zligi, mavqeyi, obro‘-eʼtiborini belgilaydigan muhim vositalardan biri. U milliy o‘zligimiz va mustaqil davlatchiligimiz timsoli, bebaho maʼnaviy boyligimiz hisoblanadi.Turkiy tillarning katta oilasiga mansub bo‘lgan o‘zbek tili tarixi xalqimizning ko‘p asrlik kechmishi, orzu-intilishlari, dardu armonlari, zafarlari va g‘alabalari bilan chambarchas bog‘liq.Ona tilimizning davlat va jamiyat hayotidagi taʼsiri hamda mavqeyini yanada oshirish bo‘yicha muhim va dolzarb vazifalar Prezidentimizning 2019-yilning 21-oktabrida imzolagan “O‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmonida aniq belgilab berilgan.Jumladan, Farmonda davlat tilini rivojlantirish, davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan monitoringni amalga …

Til — milliy g‘ururimiz

Til — milliy g‘ururimiz

20.11.2020

Dunyodagi qadimiy va boy tillardan biri bo‘lgan o‘zbek tili xalqimiz uchun milliy o‘zlik va mustaqil davlatchilik timsoli, bebaho maʼnaviy boylik, mamlakatimizning siyosiy-ijtimoiy, maʼnaviy-maʼrifiy taraqqiyotida g‘oyat muhim o‘rin egallab kelayotgan buyuk qadriyatdir.Hozirgi kunda o‘zbek tili hayotimizning barcha jabhalarida — davlat va jamiyat boshqaruvi, davlatlararo munosabatlar, ilm-fan, taʼlim-tarbiya, tibbiyot, madaniyat va sanʼat sohalarida faol qo‘llanilmoqda, xalqaro minbarlardan baralla yangramoqda.Shu sababli yurtimiz mustaqillikka ilk qadamlarini tashlayotgan davrdayoq o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilganini faxr-iftixor bilan eslaymiz. Bu tarixiy hodisaning tub mohiyatini kelajak avlod ongiga singdirish, unga muhabbati, sadoqatini yanada mustahkamlash shu til jonkuyarlari — o‘qituvchilar, tilshunoslar, umuman o‘zini …

O‘zbek tili bayrami kuniga bag‘ishlandi

O‘zbek tili bayrami kuniga bag‘ishlandi

09.10.2020

Favqulodda vaziyatlar vazirligi markaziy apparatida tashkil qilingan navbatdagi ma'naviyat va ma'rifat mashg‘uloti 21-oktabr – O‘zbek tili bayrami kuniga bag‘ishlandi. Tadbir karantin talablariga asosan ijtimoiy masofani saqlagan holda o‘tkazildi. Mashg‘ulotni vazir maslahatchisi Bahodir Valiyev olib borib, o‘z so‘zida bugungi kunda davlat tili nufuzi va maqomini oshirish borasida mamlakatimizda amalga oshirilayotgan tarixiy ishlar mazmuniga qisqacha to‘xtalib o‘tdi. Shundan so‘ng O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi bo‘lim boshlig‘i falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori Munira Qahhorova “Ona tili va ma'naviyat” mavzusida ma'ruza qildi. Ma'ruzachi ona tili haqida fikr yuritar ekan, uning ma'naviyat tushunchasi bilan uzviy bog‘liq ekanligini alohida qayd etdi. Ma'naviyat …

SO‘YLASIN AFROSIYOBU, SO‘YLASIN O‘RXUN XATI...

SO‘YLASIN AFROSIYOBU, SO‘YLASIN O‘RXUN XATI...

07.10.2020

Bu yil o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilganiga 31 yil to‘ladi. Bu tarixiy hujjatning 1989-yil 21-oktabrda, yaʼni mustaqilligimiz qo‘lga kiritilguniga qadar qabul qilingani uning naqadar ahamiyatli ekanini teranroq his qilishimizga imkon beradi. Darhaqiqat, O‘zbekiston Respublikasining mustaqillikka erishish arafasidagi dastlabki dadil qadami o‘zbek tiliga davlat tili maqomini berishdan boshlandi. Bu bilan tilimizni saqlash, tiklash, asrash, yuksaltirish uchun huquqiy zamin yaratildi. Ushbu normativ-huquqiy hujjat til erki, ozodligi, taraqqiyotining millat taqdiriga, milliy hurriyatga nihoyatda chambarchas bog‘liq ekanini, millat va til taqdiri o‘zaro mustahkam rishta bilan payvand etilganini namoyish etdi. 2019-yil 4-oktabrda davlatimiz rahbarining “O‘zbekiston Respublikasining “Davlat tili haqida”gi …

Zarhal harflar bilan bitiladigan muhim voqea

Zarhal harflar bilan bitiladigan muhim voqea

29.09.2020

O‘zbek tilining rivojlanish tarixida 2020-yilning 23-sentyabr sanasi milliy tilimizning xalqaro miqyosdagi nufuzini mustahkamlash borasidagi zarhal harflar bilan bitiladigan muhim voqea bo‘ldi. Zeroki, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 75-yubiley sessiyasidagi chiqishi, yuksak minbardan turib ona tilimizda maʼruza qilishi o‘zbek tilining davlat tili maqomidagi nufuzini mustahkamlash borasidagi davlatimiz siyosiy irodasi naqadar qatʼiy va izchil ekanligini namoyon etdi.Tilimiz tarixida bunday xalqaro miqyosdagi yuksak minbarda jahon tamadduniga o‘zlarining munosib hissalarini qo‘shgan Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Imom Buxoriy, Alisher Navoiy, Mirzo Ulug‘bek, Zahriddin Muhammad Bobur kabi vatanimizning ko‘plab buyuk daholarini yetishtirgan millatimiz …

TURKIY TILDAGI BEBAHO BOYLIGIMIZ

TURKIY TILDAGI BEBAHO BOYLIGIMIZ

29.09.2020

Alloma, shoiru yozuvchilarning nodir, o‘lmas asarlarida ona tilimizning lug‘at boyligi, badiiy imkoniyatlari, uning go‘zalligi va nafosati yorqin namoyon bo‘ladi. Bizgacha yetib kelgan qadimiy yozma yodgorliklar, badiiy asarlar ajdodlarimizning boy maʼnaviy merosidir. Qadimiy yozma yodgorliklardan Xuastuanift, O‘rxun-Enasoy obidalari, Mahmud Koshg‘ariyning “Devonu lug‘otit turk”, Yusuf Xos Hojibning “Qutadg‘u bilig”, Ahmad Yugnakiyning “Hibbatul haqoyiq”, Ahmad Yassaviyning “Hikmatlar”, Nosiriddin Burhoniddin Rabg‘uziyning “Qisasi Rabg‘uziy” (“Qisasi anbiyo”), Alisher Navoiyning “Xamsa” va boshqa ko‘plab asarlar orqali tilimizning shakllanish, rivojlanish bosqichlari, jo‘nligi, boyligini ko‘rish mumkin.Nosiriddin Burhoniddin Rabg‘uziyning payg‘ambarlar tarixi haqida eski turkiy tilda yaratilgan “Qisasi Rabg‘uziy” (“Qisasi anbiyo”) asari hozir ham sevib o‘qiladigan …

Olam uzra jaranglagin, jon ona tilim!

Olam uzra jaranglagin, jon ona tilim!

27.09.2020

2020-yil 23-sentyabr kuni ulkan tarixiy voqea sodir bo‘ldi, desa mubolag‘a bo‘lmas. Shu kuni Bosh Assambleyaning yetmish beshinchi sessiyasi Birlashgan Millatlar Tashkiloti tarixida birinchi marta butunlay yangi formatda – koronavirus pandemiyasi tufayli onlayn muloqot rejimida bo‘lib o‘tdi. 200 ga yaqin davlatlarni o‘z atrofida birlashtirgan – Birlashgan Millatlar Tashkilotining navbatdagi Assambleyasida O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev o‘zbek tilida nutq so‘zladi. Yurtboshimizning eng yuksak minbardan turib nutq so‘zlashini nafaqat o‘zbekistonliklar, balki butun jahon katta qiziqish bilan tingladi. Ushbu ma'ruzani oynai jahon, radio, ijtimoiy tarmoqlar orqali tinglagan ko‘pchilikning ko‘zlariga sevinch yoshlari qalqidi. Chunki o‘tmishda o‘z yurtida bo‘la turib o‘z tilida …

Bobolardan senga bir salom!

Bobolardan senga bir salom!

26.09.2020

O‘rxun-Enasoydan so‘zlangan tilimiz bugun jahon uzra baralla yangramoqda.Yangraganda ham shunday yangramoqdaki, unda bir salobat bor..., bir zalvor bor... .Mamlakatimiz Prezidenti Shavkat Mirziyoyev BMT Bosh Assambleyasining 75-sessiyasida nutq so‘zladi. Davlatimiz rahbari nutqlarida ko‘tarilgan dunyo muammolari va ularning yechimlari aynan o‘zbek tilida so‘zlandi.Nutqda umumbashariy muammolar tilga olinarkan, muammolar yechimi so‘zlanarkan, so‘zlarning zalvoridan ularni anglash uchun tarjimaga hojat yo‘q edi go‘yo.Kamtarlik bo‘lsada, aytish mumkinki, bu kunda jahon izlari Shumerning loyxatida muhrlangan, ildizi O‘rxun-Enasoydan qonib-qonib suv ichgan o‘zbek tilining jarangdor so‘zlarini eshitish baxtiga musharraf bo‘ldi.Musharraf bo‘ldiki, Temur “Tuzuklari”, Navoiy Xamsasi, Bobur “Noma”sini aynan o‘z tilida yozilganidan o‘qishga kirishsa, ne …

Дүньяға жар салған Наўайы тили

Дүньяға жар салған Наўайы тили

25.09.2020

Қудайға мың қәтле шүкир, ғәрезсизликтиң шарапаты менен муқаддес динимиз, жанажан тарийхымыз, мәмлекетлик тилимиз өзимизге қайтты. Усы қәдириятлар арқалы ғәрезсизлигимиз мәңги турып, халқымыздың өзлиги беккемленип, мәмлекетимиз байрағы бәлент минберлерде желбирей береди. Сонлықтан, биз бул байлықларымызды көздиң қарашығындай сақлап, келешек әўладларға сап ҳалында мийрас етип қалдырсақ, олар да бизден разы болады, усы қәдириятларды асыраўға тәрбияланады. Егер (Қуда көрсетпесин!) бул сүтинлерден биреўи тайғандай болса, миллеттиң тәғдири қәўип астында қалады. Мәселен, динимизди жоғалтсақ кеўлимиз жент болады, тарийхымыздан айрылсақ есимизди жойтамыз, бәринен де жаманы тилимизди жоғалтсақ барлығымыздан айрыламыз.Бүгинги күнде мәмлекетимизде миллий қәдириятлар ҳәм үрп-әдет, дәстүрлеримизди асыраў, оларды дүнья шеңберинде жаңғыртыў …

Asta-sekin saʼy-harakatlarimizning samarasini ko‘rmoqdamiz

Asta-sekin saʼy-harakatlarimizning samarasini ko‘rmoqdamiz

25.09.2020

Ochig‘ini aytadigan bo‘lsam, bugun tilga bo‘lgan munosabat barchamizni xursand qiladigan darajaga yetmoqda. Vaholanki, o‘sha 1989-yil o‘zbek tili mavqeyi uchun ozmuncha kurashlar bo‘l­ganmidi?! Asta-sekin bu saʼy-harakatlarimizning samarasini ko‘rmoqdamiz.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 75-sessiyasidagi o‘zbek tilida qilgan maʼruzasi O‘zbek xalqi uchun ulkan bir tarixiy voqea bo‘ldi, desam mubolag‘a bo‘lmaydi. Ushbu maʼruza butun o‘zbek xalqiga g‘urur va iftixor bag‘ishladi. Ota-bobolarimizning ruhlari shod bo‘ldi desam, bu ham ayni haqiqat.Hech kim o‘ylamagandiki, bizning ona tilimiz xorijiy davlatlarda nufuzli anjumanlarda jarang sochadi deb.Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev 2017-yil 23-dekabr kuni Alisher Navoiy nomidagi o‘zbek tili va adabiyoti universitetiga tashrifi chog‘ida …

Prezidentimga maktub!

Prezidentimga maktub!

25.09.2020

Assalomu-alaykum muhtaram Shavkat Miromonovich,2020-yil 23-sentyabr kuni Sizning Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasining 75-sessiyasida Davlat tili – O‘zbek tilidagi chiqishingizni butun xalqimiz, kattayu-kichik, jamoatchilik hech bir mubolag‘asiz, mamnuniyat, faxr va iftixor bilan qarshi oldi. Chunki, shu kuni dunyoni anglagan tilim, allalar tinglagan tilim-o‘zbek tili jahon siyosiy minbarida Siz tomoningizdan jarangladi!O‘zbek tilidagi nutqingizni eshitib, davlat idorasida ishlayotgan xodim sifatida emas, eng birinchi navbatda shu yurtda yashayotgan oddiy fuqaro, o‘zbek ayoli sifatida men bu chiqishingizni elimizga, ulug‘ ajdodlarimizga bo‘lgan hurmat deb bildim. Shu zaminni, har bir qarich yerini, bir siqim tuprog‘ini muqaddas deb bilish, unda yashayotgan xalqini, tilini …

AJDODLAR ARMONI USHALGAN KUN!

AJDODLAR ARMONI USHALGAN KUN!

24.09.2020

Kuni kecha Birlashgan Millatlar Tashkilotining 75-sessiyasida Muhtaram Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyev Yangi O‘zbekistonning bo‘y ko‘rsatayotganini jahon ahliga millatimizning bosh va xira tortmas ko‘zgusi bo‘lgan o‘zbek tilida - O‘zbekiston Respublikasining davlat tilida e'lon qildilar. Bunda har bir hamyurtimizning qalbida o‘zining tiliga bo‘lgan hurmat, ehtirom va g‘urur yana bir marta paydo bo‘ldi. Shaxsan men mazkur nutqni tinglab, O‘zbekiston davlatining Prezidenti butun jahon hamjamiyatiga qarata qator muammolar to‘g‘risida o'ndan ortiq tashabbuslarni ilgari surgani, bugungi yangi O‘zbekistonda jamiyatning barcha sohalarida olib borilayotgan islohotlarning ketma-ketlikda amalga oshirilayotgani va buni butun jahon tan olayotganini eshitib, eng asosiysi, mazkur nutq o‘zbek tilida baralla yangraganidan, to‘g‘risi, …

MUHTASHAM MINBARDAN YANGRAGAN TILIM

MUHTASHAM MINBARDAN YANGRAGAN TILIM

24.09.2020

Davlatimiz rahbari Shavkat Mirziyoyevning Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 75-sessiyasida o‘zbek tilida maʼruza qilishi haqidagi xabarni eshitgan onimizdan beri bu qutlug‘ kunni intiqib kutdik. “Til – birligimiz va borligimiz ramzi”, deya bejiz aytilmaydi. Ushbu nutq dunyoning turli davlatlarida yashayotgan o‘zbeklarni, O‘zbekistonga aloqador insonlarni maʼnan birlashtirdi desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. Chunki bu tarixiy hodisani nafaqat yurtdoshlarimiz balki xorijdagi xayrixoh do‘stlarimiz, tildoshu qondoshlarimiz ham behad quvonch bilan kutishdi. Xususan, Turkiyaning nufuzli “Jumhuriyat” gazetasining 21-sentyabr kungi sonida “O‘zbek tili BMTda” sarlavhali maqola chop qilindi. Xabarda “O‘zbekiston Prezidenti Sh.Mirziyoyev BMTning yuksak minbaridan Navoiy tilida dunyo hamjamiyatini hamkorlik va birdamlikka daʼvat …

MAQSAD SARI INTILSAK NATIJAGA ERISHAMIZ

MAQSAD SARI INTILSAK NATIJAGA ERISHAMIZ

14.09.2020

Maʼrifatparvar bobomiz Abdulla Avloniy aytadi: “Har bir millatning dunyoda borligini ko‘rsatadigan oyinai hayoti — bu til va adabiyotidir. Milliy tilni yo‘qotish millatning ruhini yo‘qotishdir”. Yuz yil avval aytilgan ushbu jumla go‘yoki kelajak avlod taqdirini bashorat qilib ketgandek. Bugun til bilan bog‘liq muammolarimizning sababi aynan Avloniy tilida aytilgan so‘zlardir. O‘tgan asrda til, millat ruhi, milliy g‘oya bilan bog‘liq ko‘p yo‘qotishlar bo‘ldi. Buni inkor etmaymiz. Bugun esa muammolarni tizimli ravishda bartaraf etishga bel bog‘laganmiz. Bunda har birimiz masʼuliyatni his qilgan holda islohotni o‘zimizdan boshlashimiz kerak. Farmatsevtika tarmog‘ida ham davlat tili bilan bog‘liq muammolar bor, buni inkor etmaymiz. …

E'tirof: Suv, havoday zarur qo'llanma

E'tirof: Suv, havoday zarur qo'llanma

12.09.2020

Suv va havo tiriklik uchun zarur bo‘lgani kabi davlat tili ham unda yashayotgan xalq uchun shu qadar, taʼbir joiz bo‘lsa, hayot-mamot masalasi yanglig‘  muhimdir. Shu maʼnoda, aytish kerakki, bugungi kun, shiddat bilan kechayotgan islohot va yangilanishlar davriga mos va xos, talab darajasida chop etilib, jamoatchilik hukmiga havola etilgan “Davlat tilida ish yuritish” kitobining yangi nashri davlat tilining nufuzi va mavqeini oshirish, uning qadr-qimmatini joyiga qo‘yish, yanada rivojlantirishdagi dadil va zalvorli qadamlardan biri bo‘ldi. Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universitetida ushbu qo‘llanmaning 9-nashri taqdimoti bo‘lib o‘tdi. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Davlat tilini …

“KELAR ZAMON UCHUN HOZIRLANAYLUK, O‘TGAN ZAMON UCHUN EMAS”

“KELAR ZAMON UCHUN HOZIRLANAYLUK, O‘TGAN ZAMON UCHUN EMAS”

11.09.2020

Behbudiy tilning rivoji, unga boshqa tillarning taʼsiri, oddiy so‘zlashuv tili va adabiy til kabi dolzarb masalalarga alohida to‘xtalib o‘tadi. Jumladan, matbuot tilining ko‘cha tilidan, oddiy so‘zlashuv tilidan farq qilishi lozimligi xususida bunday deydi: “Matbuot maydonig‘a bizdan muqaddam otilgan va do‘stlar ila jarida va majallalarg‘a sohib bo‘lgan ichkari Rusiya va Kafkoz musulmonlarini matbuot tili va ham ko‘cha tilig‘a diqqatlik kishig‘a maʼlumdirki, matbuotlari ko‘cha tilidan necha daraja oliydur. Va kundan kun yana oliylashmoqdadur. ... Hech bir firqa va yo lahjaning tili, avom tili matbuotg‘a kirmaydur”.Mahmudxo‘ja Behbudiy nafaqat matbuot tili, balki fan, taʼlim-tarbiya tili ham oddiy so‘zlashuv tilidan …

KISHI SOFLIGINI SAQLASH UCHUN BADANTARBIYA SIRLARINI O‘RGANISHI KERAK

KISHI SOFLIGINI SAQLASH UCHUN BADANTARBIYA SIRLARINI O‘RGANISHI KERAK

26.08.2020

Alisher Navoiyning asrdan asrga, nasldan naslga o‘tib, xalqimizning tili va dilida yashab kelayotgan noyob asarlarida jismoniy tarbiya va sport, salomatlik masalalari keng yoritilgan. Alloma o‘zbek tilining boyligi, imkoniyatlari cheksizligi va unda yorqin ijod qilish mumkinligini isbotlab, asarlarida har bir insonning aqlli, axloqli, bilimdon, dono, oqil, sofdil, saxovatli, sabr-qanoatli, muruvvatli, kamtar, mard va jasur bo‘lmog‘i zarurligini uqtiradi. Ayniqsa, “Farhod va Shirin” dostonida jangovar mashqlar, kuchlilik, bahs-munozaralarga alohida eʼtibor bergan. Shuningdek, dostonda Farhod harbiy mashqlarning barchasi bilan maxsus shug‘ullanganligi to‘g‘risida so‘zlab, “dilovarlig‘” degan atamani ishlatadi. Yaʼni “Farhod maʼnaviy bilimlar “ulum”ni juda ko‘p o‘rganib bo‘lgach, jismoniy mashqlarni mukammal …

Ona tilimizning qadri va qaddini yuksaltirish ˗ barchamizning burchimiz

Ona tilimizning qadri va qaddini yuksaltirish ˗ barchamizning burchimiz

24.08.2020

Darhaqiqat, Mahmudxo‘ja Behbudiy millatparvar, vatanparvar va taraqqiyparvar shaxs sifatida milliy tariximizni bezab turgan zotlardan sanaladi. Behbudiy milliy taʼlim, milliy mafkura, milliy taraqqiyot asoslarini puxta anglagan va millatning maʼnaviy rahnamosi darajasiga ko‘tarilgan siymodir. Milliy tafakkur milliy tildan boshlanadi. Behbudiy dunyoni o‘zbek tafakkuri bilan anglashni targ‘ib qilgan mutafakkir, millat peshvosi, ziyolilarga yo‘l ko‘rsatgan maʼrifatparvardir. O‘zbek teatri, o‘zbek jurnalistikasi kabi ko‘p jabhalar rivojida Behbudiyning hissasi katta. U millat ziyolilarini bir maslak — milliy taraqqiyot yo‘lida birlashtirishga intilgan. Shuning uchun ham bu jihat buyuk ajdodimizning fojiali o‘limidan chuqur qayg‘uga botish Sadriddin Ayniy, Cho‘lpon kabi ijodkorlarimizning Behbudiyga bag‘ishlangan marsiyalarida yorqin …

Til sofligini asrash har birimizning vijdon ishimizdir

Til sofligini asrash har birimizning vijdon ishimizdir

18.08.2020

Bugungi kunda o‘zbek tilida Yer yuzida 50 milliondan ortiq aholi so‘zlashadi. Bu sayyoramizdagi taxminan har 160 nafar odamdan biri o‘zbek tilida gapiradi, deganidir. Boshqacha aytganda, o‘zbek tili so‘zlashuvchilar soniga ko‘ra sayyoramizda eng keng tarqalgan 40 ta tildan biridir.O‘zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi va davlatimizning asosiy Qonunida mustahkamlab qo‘yilishi xalqimiz tarixida buyuk voqea bo‘lganligi, shubhasiz. O‘zbek tili davlatimiz ramzlari qatorida turadigan muqaddas timsollardan biriga aylandi.Tilimizning imkoniyatlari, qo‘llanish doirasi, lug‘at boyligi tez sur'atda kengaydi. Uning rivojlanishi uchun barcha imkoniyat eshiklarini ochildi.Har qanday tilning lug‘at boyligini “jamiyat hayotining barometri” deyishadi. Mustaqillik tufayli yuz bergan o‘zgarishlar, yangilanishlar o‘zbek …

MASLAHATCHI MUSAHHIH EMAS

MASLAHATCHI MUSAHHIH EMAS

01.08.2020

Hech bir mezbon o‘z uyiga kelgan mehmonga xom-xatala, chala pishgan, bemaza taomni qo‘ymaydi. Nega?! Chunki u mehmonidan uyaladi. Nomus qiladi. Shuning uchun mehmon kelganda, hatto “yo‘qni bor” qiladi. Davlat tilida chala-yarim, sifatsiz matn, xat-hujjat tayyorlashdan ham shu taxlit uyalishimiz kerak.So‘zimiz – bizning yuzimiz. Xatimiz esa bamisoli ko‘zgu.U o‘zligimizni, boru yo‘g‘imizni aks ettirib turadi. O‘ylab qarasak, o‘zbek tili dunyoning eng boy tillaridan biri ekanini anglaymiz. Ammo ba'zi birlarimiz nutqimizda, so‘zimizda uning bu imkoniyatlaridan foydalanmaymiz. Aksincha, “borni yo‘q” qilib ko‘rsatamiz.O‘zbek tilining davlat va jamiyat hayotidagi mavqeini yanada oshirish, “Davlat tili haqida”gi qonunni bugungi kun talablaridan kelib chiqqan …

TILIMIZNING MING YILLIK JILVАLАRI

TILIMIZNING MING YILLIK JILVАLАRI

21.07.2020

Millat maʼnaviyati milliy tilga bo‘lgan munosabat va eʼtiborda ko‘proq namoyon bo‘ladi. Аynan ona tili insonning maʼnaviyatini boyitishga, madaniyatini saqlashga, uni avloddan avlodga yetkazilishiga xizmat qiladi. Mubolag‘asiz, har birimizning vujudimizga jamiki ezgu niyatlar onamiz ohanrabo allasi, onamiz tilining jozibali sehri, qaynoq mehri bilan to‘yintirilgan. Ona tilimizga bo‘lgan hurmat ruhini millatning har bir fuqarosi o‘z oilasidagi farzandlari shuuriga singdirsa, tilimizni sevguchi, qadrlovchi, asraguvchi kelajak avlodni voyaga yetkazgan bo‘ladi. Urf-odat, anʼana va ezgu qadriyatlarni millatning vatanparvarlari qadrlaydi, Ona tili ulug‘ qadriyat hisoblanib, uni kelajak istiqbolda vatanparvar o‘g‘il-qizlar yuksaltiradi. Ona tilimiz milliy maʼnaviyatimizning bitmas-tuganmas bulog‘i bo‘lgani holda, unga munosib …

MАSLАHАTCHINING TАYANCHI

MАSLАHАTCHINING TАYANCHI

16.07.2020

Davlat miqyosida amalga oshiriladigan har qanday faoliyat, albatta, qonun bilan kafolatnadi. Bugunga qadar qabul qilingan farmon, qonun va qarorlar bizga davlat tilini rivojlantirishga katta imkoniyatlar yaratib berdi. Endigi asosiy masala – oʼzbek tilining davlat tili sifatida mamlakat miqyosida toʼliq amal qilishiga erishishdir. Bu borada ham muhim qadamlar tashlangan, jumladan, Vazirlar Mahkamasining 34-sonli qarori bilan har bir vazirlik, tashkilot, muassasalarga davlat tili toʼgʼrisidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini taʼminlash masalalari boʼyicha maslahatchisi lavozimi joriy qilindi. Maslahatchi Davlat tilini rivojlantirish departamenti bilan hamkorlikda oʼzi tayinlangan sohada oʼzbek tilining nufuzini oshirishi, hujjatlarning davlat tilida yuritilishini nazorat qilishi, vazirlik, tashkilot …

TIL EKOLOGIYASI

TIL EKOLOGIYASI

14.07.2020

Har bir davrning o‘ziga yarasha kundalik ehtiyojda ishlaydigan leksemasi (jargonlari) mavjud bo‘ladi. XXI asr yoshlarining so‘zlashuv jarayonida, nutqida "ko‘cha" tili, umumiste’molga kirib kelayotgan yangi iboralar talaygina. Bu leksik birliklar ma’nosini anglamay ishlatish, ba’zi iboralarning mazmuniga e’tibor bermasligimiz oqibatida ba’zi o‘smirlar ongi va nutqida ushbu so‘zlar o‘rnashib qolmoqda. Masalan: otasini “paxan” (“paxan” aslida o‘g‘riboshi degani) deb chaqirishlari yoki o‘z sevgan qizlarini mening “tyolkam” (“tyolka” ruschada sigirning bolasi) deyishlari yosh avlodning tarbiyasiga salbiy ta’sir ko‘rsatayotganligi afsuslanarlidir. “Jargonlarning ko‘pchiligi o‘tkinchi, vaqtincha bo‘lib, ular davr, sharoit o‘zgarishi bilan tez o‘zgaradi. Ba’zan jargonlar oddiy so‘zlashuvga o‘tib, undan adabiy tilga o‘tib …

HUJJAT YURITISHDAGI USLUBIY XATOLAR (Jajji tadqiqot)

HUJJAT YURITISHDAGI USLUBIY XATOLAR (Jajji tadqiqot)

11.07.2020

Davlat hujjatlarini yuritishda imloviy, ishoraviy xatolar bilan birga uslubiy xatolar ham uchraydi. Imloviy xatolarni lug‘at yordamida to‘g‘rilash mumkin, lekin uslubiy xatolarni to‘g‘rilash uchun ma’lum darajada bilim va malaka kerak bo‘ladi. Biz ushbu kichkinagina tadqiqotimizda hujjatlarda uchraydigan ba’zi bir uslubiy xatolar va ularning oldini olish borasida fikr yuritmoqchimiz. Hujjatlarda eng ko‘p uchraydigan xatolardan biri qaratqich va tushum kelishiklarining farqlanmasligidir. Bu xatolarning oldini olishda hujjat yurituvchi ushbu kelishik qo‘shimchalari, ularning xarakterli jihatlari haqida ma’lum darajada bilimga ega bo‘lishi lozim. Agar matn tarkibidagi biror bir so‘z egalik qo‘shimchasini olib kelgan bo‘lsa, unga tobe bo‘lib kelgan so‘z bosh yoki …

Chinakam mustaqillik — til istiqlolidan boshlanadi!

Chinakam mustaqillik — til istiqlolidan boshlanadi!

09.07.2020

Yurtimizda ona tilimizni izchil takomillashtirish va rivojlantirish, xalqimizning milliy ruhini yuksaltirish, adabiyot, madaniyat va sanʼatni baland pogʻonalarga koʻtarish, tom maʼnoda bugungi kundalik hayotimizning dasturiga aylangan desak mubolagʻa emas.Toshkent shahar hokimining maslahatchisi Akmal Roʻzitoyev bilan boʻlgan suhbatimiz bevosita milliy tilimizning bugungi kundagi rivoji, bu yoʻnalishda amalga oshirilayotgan ishlar xususida boʻldi.— Akmal Aʼzamovich ayting-chi, lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini joriy etishda qabul qilingan Davlat dasturi ijrosini taʼminlash yuzasidan belgilangan vazifalar qanchalik oʻz samarasini beryapti?— Milliy tilimizning hurligi istiqlolning birinchi sharti sanalarkan, chinakam mustaqillik sururi, milliy til erki va ozodligidan boshlanadi. Oʻz tilida erkin muloqot qilish, kuylash va …

Raqamlashtirish jarayonida qanday atamalardan foydalangan maʼqul?

Raqamlashtirish jarayonida qanday atamalardan foydalangan maʼqul?

08.07.2020

Bugun “raqamli” yoki “raqamlashtirish”, “elektron hukumat” soʻzlari inson hayotining har bir jabhasiga kirib ulgurdi. “Raqamli televideniye”, “raqamli iqtisodiyot”, “agrar sohani raqamlashtirish”, “axborot tizimi” shular jumlasidandir. Bu roʻyxatni uzoq davom ettirish mumkin.Bu kabi tushuncha, soʻz va atamalarning kirib kelishi jarayonida bir qancha savollar tugʻiladi: xoʻsh, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasiga oid soʻz va atamalarning maʼnosini hammamiz ham tushunamizmi yoki toʻgʻri talqin qila olamizmi?Zamonaviy texnologiyalarning kundalik hayotimizga kirib kelishi, xorijiy davlatlar bilan oʻzaro manfaatli hamkorlik natijasida tilimizga kirib kelayotgan yangi soʻz va atamalarni aslicha qabul qilish kerakmi? Yoki ularning oʻzbek tilidagi muqobilini yaratish maqsadga muvofiqmi?Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat …

Birgina holat bilan butun faoliyatga baho berish mutlaqo noto‘g‘ri

Birgina holat bilan butun faoliyatga baho berish mutlaqo noto‘g‘ri

04.07.2020

Joriy yilning 14-iyun kuni O‘zbekiston Milliy Axborot agentligi rasmiy veb-saytida “E'tiborsizlik qachongacha davom etadi?” sarlavhali maqola chop etilib, Respublika Ma'naviyat va ma'rifat markazining Buxoro viloyati bo‘limi ma'muriy binosi peshtoqidagi “YUKSAK MAʼNAVIYAT – YENGILMAS KUCH” yozuvi bundan salkam 2 oy oldin, aniqrog‘i, joriy yilning 27-aprel kuni sodir bo‘lgan kuchli shamol natijasida abgor ahvolga kelib qolganligi va boshqa bir qator obyektlardagi shu kabi juz'iy kamchiliklar haqida so‘z yuritilgan.Garchi respublika Ma'naviyat va ma'rifat markazining Buxoro viloyati bo‘limi ma'muriy binosi peshtoqidagi “YUKSAK MAʼNAVIYAT – YENGILMAS KUCH” yozuvi maqola e'lon qilingan kunning ertasigayoq tuzatilgan bo‘lsada, 25-iyun kuni mazkur markaz viloyat …

Shevalar – xalqniki, adabiy til – millatniki

Shevalar – xalqniki, adabiy til – millatniki

22.06.2020

Yaqinda telegram ijtimoiy tarmog‘idagi bir kanal tomonidan o‘tkazilgan so‘rovnoma natijalariga ko‘ra “Sevimli”, “Zo‘r tv” telekanallari eng ommabop ekanligi ko‘rsatilgan. Bu degani xalqimizning ko‘pchiligi ushbu telekanallarni sevib tomosha qiladi deyishga qaysidir ma’noda asos beradi. Biz bu o‘rinda yuqoridagi va boshqa nodavlat telekanallarning ko‘rsatuvlari saviyasi haqida to‘xtalmoqchi emasmiz. Ma’lumki, televideniye eng muhim targ‘ibot vositalaridan biri hisoblanadi. Yosh-u qari birday unda berilayotgan ko‘rsatuv qahramonlariga, boshlovchilarga o‘zlari sezmagan holda taqlid qiladi. Shunday ekan, bu ijodkorlardan o‘z ishlariga ikki hissa mas’uliyat bilan yondashishni talab qiladi. Biz yuqorida televideneyeni targ‘ibor vositasi dedik. Demak, u tilni ham targ‘ib qiluvchi hisoblanadi. Telekanallarni bugungi …

“X” xatolarni anglashni, “h” esa himmatni o‘rgatadi

“X” xatolarni anglashni, “h” esa himmatni o‘rgatadi

16.06.2020

Bugun davlat tili haqida ko‘p gapirilmoqda. Bu bejiz emas. Chunki har bir davlat, xalq o‘z tili bilan tirikdir. Tilga e'tibor xalq va davlatga, unda yashayotgan insonlarning ma'naviyati-ma'rifatiga e'tibordir.Sir emaski, hozirgi taraqqiyot, yuksak fan-texnika va texnologiyalar asrida tilimizga qator yangi so‘z va atamalar kirib kelmoqda. Bu tabiiy hol. Negaki, til ham doimiy rivojlanish, yangilanish jarayonlarini boshidan kechiradi. Ayrim yangi so‘z va iboralar paydo bo‘lsa, ayrim hollarda ba'zilari tobora iste'moldan chiqib boradi...Ayni hol muammo emas, muammo shundaki, bugun ko‘pchiligimiz davlat tiliga yuqori e'tibor bilan qaramayapmiz. Davlat tilida ish yuritishni-ku qo‘yaturaylik, oddiygina so‘zlashuvda, ya'ni og‘zaki nutqimizda ruscha yoki …

Milliy o`zlik va mustaqil davlatchilik timsoli

Milliy o`zlik va mustaqil davlatchilik timsoli

13.06.2020

Millat ruhiyatining yorqin timsoli va davlatchilikning eng muhim ramzlaridan biri tildir. Til – jamiyat tarixi va taraqqiyotini ko‘satuvchi, insoniy aloqa-munosabatlarni ta’minlovchi asosiy vosita. Shu boisdan ham, oxirgi paytlarda o‘zbek tilining davlat tili sifatidagi maqomini mustahkamlash borasida bir qancha qonun, farmon va qarorlar qabul qilinib, muhim islohotlar olib borilmoqda.Xususan, aprel oyida qabul qilingan “O‘zbek tili bayrami kunini belgilash to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining qonuni, Adliya vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan davlat tilida ish yuritishni ta’minlamagan mansabdor shaxslarga nisbatan javobgarlikni kuchaytirish bo‘yicha qonun loyihasi, o‘tgan yaqin kunlarda Ichki ishlar vazirligi tashabbusligida normativ-huquqiy hujjatlar muhokamalari portaliga joylashtirilgan “O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligiga qabul …

Yurtimiz tarixini o‘rganishda joy nomlari muhim manbalardan biridir

Yurtimiz tarixini o‘rganishda joy nomlari muhim manbalardan biridir

12.06.2020

Mustaqillik yillarida bebaho tariximiz, milliy urf-odatlarimiz, qadriyatlarimiz qayta tiklanib, bu borada chuqur o‘rganishlar olib borilmoqda. Ayniqsa, hududlar, shahar va qishloqlar, mahallalarimizdagi joy nomlarini o‘rganish yuzasidan har tomonlama keng qamrovli ilmiy-tadqiqot ishlari samarali tarzda olib borilyapti. Bu esa yurtdoshlarimizning o‘zi tug‘ilib voyaga yetgan va umrguzoronlik qilayotgan qadrdon maskanlarning nomlarini yanada chuqur o‘rganishlarida yaqindan yordam bermoqda.Ma’lumki, joy nomlari yurtimizning qadimiy tarixi, geografik sharoiti, xalqimizning orzu-umidlari, milliy urf-odatlari, qadriyatlari, ona tilini o‘zida ifoda etgan ulkan xazinadir.Keyingi yillarda mamlakatimizning barcha sohalarida islohotlar izchil ravishda davom etmoqda. Ana shu jarayonda har bir hududda yaratuvchilik, bunyodkorlik ishlari amalga oshirilyapti. Ma’naviy-ma’rifiy yo‘nalishda …

DONOLARIMIZ MILLAT TILI HAQIDA

DONOLARIMIZ MILLAT TILI HAQIDA

11.06.2020

Barchaga ayonki, millatning millat bo‘lib yuksalishida davlat tilining ahamiyati katta. U har qanday davlatning tarixiy taraqqiyoti negizida vujudga kelgan, o‘zlikni anglash, milliy ong va tafakkurning in’ikosi, avlodlar o‘rtasidagi ruhiy-ma’naviy bog‘liqlik vositasi bo‘lib xizmat qiladi. Shu bois davlat tili tarixiy an’ana asosida muayyan davlat hududida istiqomat qiladigan barcha xalqlar mavjud tillaridan birini umum til deb tan olinadi. Davlat tili mamlakatda yashaydigan turli millat va elatlar yakdilligini ifoda etadi. Xalqning davlat sifatida rivojlanib, yuksalishiga asos bo‘ladigan boshqa omillar kabi davlat tili shu yurtda yashovchi fuqarolarning or-nomusi, g‘ururi kabi ulug‘lanadi. Buyuk ajdodlardan avlodlarga bebaho meros sifatida o‘tib kelayotgan …

Til – xalq tafakkuri ko‘zgusi

Til – xalq tafakkuri ko‘zgusi

09.06.2020

O‘zbek xalqi qadim-qadimdan tabiat bilan hamnafaslikda yashab, ijtimoiy turmushning turli jabhalarida o‘ziga xos taraqqiyot yo‘lini bosib o‘tgani uning milliy qadriyatlarida, urf-odatlarida, an’analarida o‘z aksini topgan. Shu tariqa xalq tafakkurining tarkibiy qismi hisoblangan til taraqqiyotida ham o‘zgarish va rivojlanishlar sodir bo‘lishini har bir davrning o‘zi taqozo etishini inkor etib bo‘lmaydi.Ko‘pchilik “ekologiya” deganda faqat tevarak-atrofimizdagi tabiatni, tog‘u toshlarni, daryo-ko‘llarni ko‘z o‘ngiga keltiradi. Bu to‘g‘ri. Ammo inson qalbi, his-tuyg‘ulari, jumladan, tili ham himoyaga muhtoj ekanini unutmasligimiz kerak.Abdulla Oripov “Qo‘riqxona” she’rida yozganidek,Oqibatni asrang, oqibat guyoAyiqdek qaydadir topmasin zavol.Hayoni asrangiz, kuymasin hayo,Otashga duch kelgan palopon misol.Bunday tashbehlarni ona tilimizga nisbatan …

DAVLAT TILINI RIVOJLANTIRISH – BUGUNNING MUHIM VAZIFASI

DAVLAT TILINI RIVOJLANTIRISH – BUGUNNING MUHIM VAZIFASI

09.06.2020

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 4-moddasiga muvofiq, O‘zbekistonda davlat tili o‘zbek tilidir. Prezidentimizning 2019-yil 21-oktyabrdagi “O‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeini tubdan oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni bilan Vazirlar Mahkamasi tuzilmasida Davlat tilini rivojlantirish departamenti tashkil etildi. Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 20 yanvardagi “Mamlakatda davlat tilida ish yuritishni samarali tashkil qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq davlat idoralarida, vazirlik va xo‘jalik tashkilotlarida rahbarning maʼnaviy-maʼrifiy ishlar samaradorligini oshirish, davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini taʼminlash masalalari bo‘yicha maslahatchisi lavozimi joriy etildi. Bu, joylarda davlat tili va uning qo‘llanilishi bilan bog‘liq jarayonlarni muvofiqlashtirish imkonini beradi. Keling, bu borada Navoiy …